كتاب را نويسندهء آن در شهر كرمان « 25 » تمام كرد وبه أمير مبارز الدين محمد ( 759 - 713 ) كه يكى از امراى مظفريان بود ، تقديم نمود « 26 » . نسخهاى از اين كتاب جغرافيايى جهانى در عداد كتب خطى اتحاد جماهير شوروى است .
أبواب اين كتاب از شرح مستشرق روسى زالمان « 27 » واز مقالهء مستشرق فرانسوى هوار بدين ترتيب است :
باب أول آن دربارهء كليات جغرافياست وباب دوم آن به هفت فصل طبق ترتيب أقاليم هفتگانه تقسيم مىشود . قضاوت « ريو » دربارهء مطالب اين كتاب كه به ايجاز مخل بودن اشاره كرده وآن را پر از أساطير وخرافات وحكايات أطفال دانسته ، تند وبا عجله است « 28 » . اين كتاب پر از مطالب تازه دربارهء شمال إيران است و « درن » به اين مطلب برخورده است . واطلاعات با ارزش فراوانى دربارهء افريقا دارد كه منبع آنها كتب جغرافيائى عربى است كه أصل آنها به دست ما نرسيده است . »
بعضي از مفردات اين كتاب ضبطى قديمى دارد وقابل بررسى ومطالعه است . از آنهاست :
18 / 12 - خرعتابى : گورخر .
18 / 13 - منج : زنبور عسل .
49 / 10 - همشيره : دو تن كه دوران شيرخوارگى آنان همزمان باشد .
46 / 8 و 9 - چيزى همچون شلغم هست كه عرب « كماه » وفارسيان « خهر » وخراسانيان « سماروغ » مىگويند . ظاهرا همان چيزى است كه امروز در تهران « دنبلان » مىخوانند .
هامش
( 25 ) -Dorn , Me ? l . As . VI P . 574 No . 3به نقل از تاريخ الأدب الجغرافي - العربي ص 398
( 26 ) -Huart l ' Afrigue P . I .به نقل از تاريخ الأدب الجغرافي العربي ص 398 .
( 27 ) -Salemann , Mel . As . ix , P . 493 - 495به نقل از تاريخ الأدب الجغرافي العربي ص 398 .
( 28 ) -Huart , L , Afrigue P . 2 .به نقل از تاريخ الأدب الجغرافي العربي ص 398 .