ثلاثه را قرار بدهيد كه در كار خود تسلط تمام داشته باشد .
بعد از اين هم مراقب باشيد كه از اين حالت استقلال نيفتد و هركس تخلف كند فورا مورد مواخذه شود و پاداش داده شود :
اولا مواجب قشون را از نظام و غير نظام و توپخانه و سواره و پياده رسيدگى كند و به دقت برساند كه سركرده و صاحب - منصب و اين و آن حيفوميل نكنند و هركس از سركردگان را بفهمد از مال نوكر خورده است حكما تنبيه كند و مواجب نوكر را گرفته برساند و الا اگر معلوم شود در مواجب نوكر كسى افراط و تفريطى كرده است و سردار از او مؤاخذه و تنبيه ننموده است خود سردار مورد مواخذه و عتاب خواهد شد .
ثانيا از دولت در حقيقت مواجبى كه به صاحبمنصبان و سركردگان قشون عموما داده مىشود از اول تا به حال محض تفضل و رحمت ملوكانه بوده است به اميد اينكه در وقت خدمت به كار آيند . اين مرحمت را در حق آنها فرموده و مىفرمائيم .
لكن اينها چنان معلوم مىشود كه خود را بشخصه قابل و مستحق اين مرحمت مىدانند و در هنگام ماموريت جزئى توقعات كلى بىجا مىكنند . اغلب سرهنگان به مرتبهء سرتيپى و سرتيپان به مرتبهء ميرپنجگى و ميرپنجگان به مرتبهء امير تومانى و سردارى حركت مىكنند و در مشق نظام و درس مدرسه كوتاهى و غفلت دارند و هيچ سعى و تلاش در كار خدمت نمىكنند .
به موجب همين دستخط بايد سردار كل اين فقره را به كل صاحبمنصبان و سركردگان حالى كند كه بعد از اين مادام كه خدمتى از صاحب منصبان و سركردگان ظاهر نشود و در جنگ و محاربه با خصم جلادت و رشادت از آنها به ظهور نرسيده باشد ابدا زيادتى مواجب و منصب و نشان و حمايل به احدى داده نخواهد شد و البته شما هم اذن نداريد بدهيد . مگر مثل صارم الدوله كه در تسخير و فتح بندرعباسى خود بر جميع آحاد و افراد قشون سبقت جسته رشادت و جلادت نموده . به اين طور اگر از كسى خدمت ظاهر شود مورد عطوفت خواهد شد و الا بعد از اين ديگر زيادى منصب و مواجب در حق احدى مرحمت نخواهد شد .
مرآة البلدان ( فارسى ) — صفحة 1213
مساهمون: محمد حسن خان اعتماد السلطنه
ص١٢١٣