عوامل نابودى سنگ مزارها و كتيبههاى منطقه گرگان
سنگها و تعدادى از كتيبههاى قديمى گرگان تاريخى در طول دهههاى اخير دچار بىتوجهى زياد شدهاند طوريكه تعداد قابل توجهى از آنها نابود گشتهاند . از بين عوامل متعدد دخيل در اين امر مىتوان به چند مورد شاخص اشاره كرد :
1 - فرسودگى و متلاشى شدن بر اثر عوامل طبيعى مثل رطوبت هوا ، باران و مخصوصا سرما ، برف و يخ در مناطق كوهستانى . در اين مورد سنگهاى گورستانهاى كوهستانى شاهكوه ، رادكان ، ساورچمن ، مايان ، خليندر ، سياهمرگو و چند منطقه ديگر شواهد گويائى هستند .
2 - سرقت و حمل تعدادى از سنگ مزارهاى مجلل يا كتيبهها ( مخصوصا تعدادى از دربهاى قديمى و نفيسى كه داراى كتيبه بودند ) توسط قاچاقچيان وسايل عتيقه .
3 - استفاده نابجا از سنگها در بعضى نواحى توسط اهالى منطقه . بارزترين اين مورد ، استفاده چوپانها از سنگها براى ساخت اجاق ، بهرهگيرى از سنگها در روستاها براى سامان ( مرز ) اراضى زراعى و كاربردهاى غير اصولى ديگر .
4 - دفن سنگها در قبرستانهاى متروكه و غير متروكه . در مواردى مثل ترميم محوطههاى امامزاده از جمله امامزاده النگ از سنگ مزارهاى بسيار قديمى و باارزش براى پوشاندن روى فاضلآب بهره بردهاند و سپس روى آنها را خروارى از خاك ريختهاند تا هم كف با زمينهاى اطراف شود . در محوطهسازى گورستانها و مخصوصا امامزادهها ، بوميان منطقه چنين مواردى را زياد نقل كردهاند كه خود شاهد ماجرا هم بودهاند .
5 - مورد آخر جابجائى بعضى از سنگها توسط عوامل انسانى بوده است . بندرت ديده شده كه سنگها را از قبرستانى به قبرستان ديگر
برده و بر گورى ديگر نهادهاند .