خيلى قبلتر از نشريات شمارههاى قبل باشد . از طرف ديگر اين احتمال وجود دارد كه تعداد زيادى از نشريات از ليست مانده باشند كه در نمايهء مطبوعات تكميل خواهد شد . همچنين در دوران جهاد طبق ادعاى حاج كاظم يزدانى بيشتر از 400 عنوان كتاب ، جزوه و مجله و جريده به نشر رسيده كه 163 عنوان آن در چاپ اول كتاب شناسنامهء افغانستان ثبت شده و تعداد ديگرى را نيز جمعآورى كرده در بخش نمايه مطبوعات آورديم .
تشكّلهاى فرهنگى در افغانستان
1 - مركهء پشتو
در بخشهاى گذشته ديديم كه اساس فعاليت فرهنگى به سبك جديد از عصر امير شير على خان نهاده شد . از همان ابتدا ، تعدادى براى حفظ قدرت و حاكميت قومى خود سعى كردند تاريخ ، فرهنگ و ادبياتى جدا از فرهنگ عمومى و گذشتهء ملت ، به نام فرهنگ و تاريخ افغانستان خلق كنند . لذا در عصر امير شير على خان ابتدا اصطلاحات نظامى به پشتو برگردانده شد . برگرداندن لغات از زبان انگليسى ، اردو و يا تركى به زبان پشتو به ظاهر اقدامى ملى محسوب مىشد ، ولى زبان پشتو جز در يك ناحيهء خاص گوينده نداشت . با وجود اين ، به محدوديتهاى قدرت و حس خودمختارى مناطق ، در آن عصر اين اقدام مشكلى به بار نياورد .
ولى پس از انسجام زوركى افغانستان در عصر عبد الرحمان و پراكنده شدن پشتونها به نقاط ديگر وطن و جابهجايى اقوام ، معضلات تازهاى خلق شد . امان اللّه خان سعى كرد كه اين معضل را با تشكيل مركهء