تفسير شريف لاهيجى ( فارسى ) — صفحه 151

يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ فَفَزِعَ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ مَنْ فِي الْأَرْضِ « 1 » در ارشاد مفيد مذكور است كه عمرو بن معديكرب از حضرت رسالت‌پناه صلى اللَّه عليه و آله پرسيد كه : چه چيز است فزع اكبر ؟ حضرت در جواب او فرمود كه : « ان الناس يصاح بهم صيحة واحدة فلا يبقى ميت الا نشر و لا حى الا مات الا من شاء اللَّه ثم يصاح بهم صيحة اخرى فينشر من مات و يصفون جميعا و تنشق السماء و تهد الارض و تخر الجبال و تزفر النار به مثل الجبال شر را فلا يبقى ذو روح الا ان خلع قلبه و طاش لبه و ذكر ذنبه و شغل بنفسه الا من شاء اللَّه » يعنى بدرستى كه فرياد كرده مىشوند مردمان فرياد واحدى كه ان نفخهء اولى است پس باقى نمىماند هيچ مرده مگر آنكه زنده شود و نه هيچ زنده مگر آنكه بميرد الا من شاء اللَّه ، و بعد از اين فرياد كرده شود فرياد ديگرى كه مراد از آن نفخهء اخيره است پس زنده شود كسى كه فوت شده وصف كشند همهء آنها و شكافته شود آسمان از هول آن صيحه و ويران گردد زمين و افكنده شوند كوه‌ها و فرياد كند آتش و از آن آتش مانند كوه‌ها شراره برخيزد پس باقى نماند صاحب روحى مگر آنكه منخلع شود دل او و خفيف شود عقل او و ياد آورد گناهان خود را و مشغول گردد بنفس خود و بكردارهاى خود الا من شاء اللَّه . و مراد از فزع اكبر اين صيحهء دوم خواهد بود كه چيزها را بفزع و اضطراب آرد ، و بعضى گفته‌اند كه مراد از فزع اكبر آتش دوزخ است زيرا كه فزعى بزرگتر از آن نيست . در كافى از هارون بن خارجه روايت كرده كه حضرت صادق عليه السّلام فرمود كه : كسى را كه در حرم دفن كنند او ايمن خواهد بود از فزع اكبر خواه نيكوكار باشد يا بدكار وَ تَتَلَقَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ و استقبال كنند ايشان را فرشتگان و گويند بايشان : هذا اين روز راحت و نعمت يَوْمُكُمُ روز ثواب يافتن شما است الَّذِي آن چنان روزى كه كُنْتُمْ تُوعَدُونَ بوديد شما بدين روز در دار دنيا وعده داده‌شدگان . در امالى صدوق از حضرت رسالت‌پناه صلى اللَّه عليه و آله روايت كرده كه آن حضرت بمرتضى على عليه السّلام فرمودند كه :