سبب نزول اين آيت آن بود كه اوس بن ثابت الانصارى فرمان يافت زنى بگذاشت و دو دختر و دو پسر عمّ پسران عمّ مال بر گرفتند و هيچ بزن و دختر ندادند از آنكه در جاهليّت زنان و كودكان را ميراث نميدادند ميراث به كسى ميدادند كه ايشان بحرب توانند و سوارى توانند كرد آنزن برخاست و بنزديك رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم آمد و گفت :
يا رسول اللّه اوس بن ثابت فرمان يافت و دو دختر رها كرد و من زنى عورتم و چيزى ندارم و او مال بسيار رها كرد پسران عمّ او مال بر گرفتند و چيزى بفرزندان او ندادند و ايشان بىبرگ در پيش منند رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ايشان را بخواند و اين حديث با ايشان باز راند ايشان گفتند : يا رسول اللّه ايشان بر اسب نتوانند نشست و در دشمن نكايتى نتوانند كرد مأوا چيزى با ايشان بايد دادن ؟ - رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم گفت : باز گرديد تا خداى تعالى چه فرمايد در كار شما ؟ ايشان باز گرديدند خداى تعالى اين آيت فرستاد و گفت : مردان يعنى پسران را نصيبى است از آنچه مادر و پدر و خويشاوندان ايشان بگذارند از مال ، و زنان را يعنى دختران را همچنين نصيبى است از آنچه مادر و پدر و خويشاوندان ايشان بگذارند از اندك و بسيار مال ايشان نصيبى مقدّر و مثبت و معيّن ، و مقدار نصيب ايشان در آيت
« يُوصِيكُمُ اللَّهُ »
تعيين كرد . و اين آيت دليل است بر آنكه تأخير بيان از حال خطاب جايز است و چون اين آيت آمد رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ايشان را بخواند ثمن بزن داد و باقى بدختران .
[ سوره النساء ( 4 ) : آيه 8 ]
وَ إِذا حَضَرَ الْقِسْمَةَ أُولُوا الْقُرْبى وَ الْيَتامى وَ الْمَساكِينُ فَارْزُقُوهُمْ مِنْهُ وَ قُولُوا لَهُمْ قَوْلاً مَعْرُوفاً ( 8 )
خلاف كردهاند تا اين آيت منسوخ است يا نه ؟ بنزديك اصحاب ما اين آيت محكم است و اين قول عبد الله عباس و سعيد جبير و حسن بصرى و غير ايشانست از مفسّران بسيار و خطاب
[ فَارْزُقُوهُمْ ]
با ورثه است و اين امر وجوب را نيست معنى آيت اينست كه چون حاضر شوند بقسمت كردن ميراث خويشاوندان و يتيمان و مسكينان ايشان را نيز از آن مال نصيبى دهيد بر سبيل طعمه و بگوئيد ايشان را گفتارى نيكو و گفتهاند كه : « واو » بمعنى « او » است يعنى ايشان را چيزى دهيد از آن و بگوئيد در حقّ ايشان گفتارى نيكو يعنى عذرى خواهيد و دعا كنيد ايشان را بدانكه گوئيد « عافاكم اللّه و أغناكم »