مبيّن شرع چنين فرمود كه : « سيكون فى امّتى ما كان فى بنى اسرائيل حذو النّعل بالنّعل و القذّة بالقذّة » پس رجعت آخر زمان را كه در عهد صاحب امر باشد به اين آيت مثالى كرد تا به او بيندازند « 1 » چنان كه پاى نعل با پاى نعل ماند و پر تير با پر تير .
گفت : اى محمّد نميدانى و نمىنگرى بآنكسانى كه بيرون شدند از سراهاى خويش و ايشان هزاران بودند از ترس مرگ بيرون شدند و از و با بگريختند پس خداى تعالى ايشان را امر كرد بمرگ و گفت : بميريد يعنى ايشان را بميرانيد و ايشان بمردند پس خداى تعالى ايشانرا زنده گردانيد از فضل و كرم خويش و خداى خداوند فضلست بر مردمان ، مىبايست كه جمله شكر نعمت كردندى ليكن بيشترين ايشان شكر نعمت او نميكنند .
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 244 ]
وَ قاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ ( 244 )
بعضى گفتهاند كه : اين خطاب آن قومست كه ايشان چون از جهاد بگريختند ايشان را بميرانيد و زنده كرد آنگه گفت : با سر جهاد شويد برين وجه قولى تقدير بايد كرد و چنين بايد گفت : و قيل لهم قاتلوا ، ديگران گفتند : خطاب امّت محمّد راست كه امر كرد ايشان را بجهاد و فرمود كه : كارزار كنيد در راه خداى كه جهاد است بدانيد كه خداى تعالى شنوا و داناست ، مىشنود كه چه ميگوئيد و ميداند كه چه ميكنيد از تعلّل نمودن در باب جهاد .
و اين آيت در عقب آن آيت از بهر آن داشت تا تنبيه و تحذير بود از مثل آنمعامله كه ايشان كردند كه اگر چنان كنند بايشان نيز همان رسد كه به آن قوم رسيد .
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 245 ]
مَنْ ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللَّهَ قَرْضاً حَسَناً فَيُضاعِفَهُ لَهُ أَضْعافاً كَثِيرَةً وَ اللَّهُ يَقْبِضُ وَ يَبْصُطُ وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ ( 245 )
سفيان ثورى گفت : چون اين آيت آمد :
« مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها »
رسول صلى اللّه عليه و آله گفت : « ربّ زد امّتى » بار خدايا امّت مرا بيفزاى ، خداى تعالى اين آيت فرستاد :
[ مَنْ ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللَّهَ ]
گفت : بار خدايا امّت مرا بيفزاى ، خداى تعالى اين آيت
هامش
( 1 ) - بيندازند يعنى قياس كنند چنان كه در برهان قاطع و ساير لغتها به آن تصريح شده است .