همچنين نگر : مجمع البيان ، ج 3 ، ص 442 .
( 1817 ) 170 / 19 « شعر » .
سنج : تاج التّراجم ، ج 2 ، ص 641 و 642 .
( 1818 ) 171 / 9 « مصنّف كتاب گويذ : . . . » .
بحث ايمان حضرت ابو طالب - عليه السّلام - از جدّىترين و استوارترين مدّعيات كلامى اماميّه و بسيارى جز ايشان است ، كه تفصيل آن مجال و مقالي ديگر طلب مىكند .
عجالتا رسالهء شيخ مفيد در بارهء ايمان ايشان - كه در مجموعهء مصنّفات او ( چاپ كنگره ) آمده است - ديده شود ؛ و : الحجّة على الذّاهب نوشتهء سيّد شمس الدّين فخار بن معد ( طبع مرحوم بحر العلوم ) .
« و اتّبعوا . . . » .
البقرة ، 102 .
( 1819 ) 171 / 26 « ابن السّميفع » ابن سميفع ( أبو عبد اللّه محمّد بن عبد الرّحمن ) قارى يمن در سدهء دوم هجرى است .
در بارهء نياى او ، سميفع ، چيزى نمىدانيم ولى مىدانيم كه نام « سميفع » ( نيز با ضبطهاى : سميفع ، سميفع ) از نامهاى متداول در يمن قديم بوده و نمونهء آن در نام سميفع اشوع از ملوك يمن پيش از اسلام و سميفع بن ناكور از صحابهء پيامبر گرامى - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم - ديده مىشود .
از زندگانى ابن سميفع قارى آگاهى زيادى نداريم . ابن نديم خاطر نشان كرده كه اصل او از يمن بوده و در أواخر عمر در بصره سكنى گزيده است . طاوس بن كيسان يمانى شاگر ابن عبّاس ( در گذشت : 106 ه . ق . ) شيخ وى در قرائت به شمار مىرود . تنها راوى شناخته وى نيز إسماعيل بن مسلم مكي ( در گذشت : 160 ه .
ق . ) است كه در عين حال از ابن كثير ( در گذشت : 120 ه . ق . ) ، قارى مكّه ، روايت كرده است . عبد الرّحمن اعرج ( در گذشت : 117 ه . ق . ) نيز زماني ابن سميفع را ديده كه به عنوان يك قارى مطرح بوده است . با توجّه به اين دادههاى تاريخي و نيز با توجّه به اين سخن ابو العلاء همدانى كه مىگويد : ابن سميفع بر نافع ( در گذشت : 169 ه . ق . ) ، قارى مدينه ، تقدّم زماني داشته است ، مىتوان تصوّر كرد كه ابن سميفع در نيمهء يكم سدهء دوم در گذشته .
ابن سميفع صاحب قرائتى مستقل بود كه مقبوليّت نيافت و در رديف قرائتهاى شاذّ جاى گرفت . در اين باب كه آيا قرائت وى در زمان حياتش در يمن مورد توجّه بوده يا نبوده ، آگاهى روشنى نداريم .
مقريانى چون ابن خالويه ، ابو عمرو دانى ، سبط خياط ، ابو معشر طبرى و معدّل قرائت او را مىشناخته و گزارش كردهاند . ابو العلاء همدانى تأليفى مستقل در ضبط قرائت او و توجيه آن با آوردن شواهد و نظائر داشته است .
مهمترين منبعى كه مىتوان قرائت ابن سميفع را در آن يافت ، كتاب روضة الحفّاظ معدّل است كه دستنوشتهاى آن در كتابخانهء نور عثمانيه استانبول و در اسكندريّه هست . نيز موارد پراكندهاى از اين قرائت در مختصر ابن خالويه ، البحر المحيط أبو حيان اندلسى ، الجامع لأحكام القرآن قرطبى ، و روح المعاني آلوسى ديده مىشود .
برجستهترين مايهء شذوذ قرائت ابن سميفع كه مقريان بر آن انگشت نهادهاند ، ضعف سند آن است .
دقائق التأويل و حقائق التنزيل ( فارسى ) — صفحة 625
مساهمون: جويا جهانبخش
ص٦٢٥