در دين ايشان ، بسيارى موادّ يهودى و نيمه يهودى و آداب دينى ايرانى و باورهاى كهن بابلى يافت مىشود .
شادروان علّامه سيّد محمّد محيط طباطبائى ايشان را از اهل كتاب مىشمارد و گفتارى درين زمينه پرداخته است .
نويسندهء كتاب قوم از ياد رفته ( كاوشى در بارهء قوم صابئين مندائى ) نوشته است :
« مندائيان خود را از پيروان حضرت آدم ، حضرت شيتل ( شيب بن [ در اصل : به ] آدم ) ، حضرت نوح ، حضرت سام بن نوح ، و بالاخره حضرت يحيى بن زكريا . . . ( سلام و درود خداوند بر آنان باد ) مىدانند . » ( كتاب ياد شده ، ص 17 ) براى آگاهى در بارهء ايشان ، نگر : قوم از ياد رفته ( كاوشى در بارهء قوم صابئين مندائى ) ، تأليف سليم برنجى ؛ نيز : يادنامهء استاد شهيد مرتضى مطهّرى ، ج 2 ، مقالهء شادروان سيّد محمّد محيط طباطبائى ؛ نيز : بزم آورد ، دكتر عبّاس زرياب خوئى ، مقالهء « صبّه » ؛ همچنين : قرآن شناخت ، ص 211 .
( 278 ) 8 / 20 « باز پسين » .
در دستنوشت مخدوش و دشوارخوانست . شايد همين باشد كه ما خواندهايم ؛ شايد هم نه .
در ترجمهء شيخ ابو الفتوح - طاب ثراه - « واپسين » آمده است ( چ شعرانى ، ج 1 ، ص 208 ) .
در ترجمهء « آخر » در فرهنگنامهء قرآنى واژههايى چون « پسين » ، « واپسين » ، « بازسپسين » ، « رستاخيز » ، « باسپسين » و « بازپسين » آمده است . ( فرهنگنامهء قرآنى ، ج 1 ، ص 7 ) ( 279 ) 8 / 21 « [ . . . ]
« فَلا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ »
.
در دستنوشت
« فَلا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ »
بود كه طبق قرآن كريم إصلاح شد . ظاهرا كاتب يا مصنّف قسمت
« فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ »
را از آيهء ارجمند ، فراموش كرده و سهوا
« وَ لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ »
را بدان ريخت نوشته .
چون ترجمهء متن از « لا » به بعد را در بر مىگرفت همين بخش را آورده ، بجاى بخش فراموش شده نقطة چين در چنگك نهاديم .
( 280 ) 8 / 24 « و گفتهاند : مراد صغاير و كباير است . . . » .
سنج : تفسير شيخ ابو الفتوح ( قدّس سرّه ) ، چ شعرانى ، ج 1 ، ص 212 .
( 281 ) 9 / 1
« بَلى مَنْ كَسَبَ سَيِّئَةً »
البقرة / 81 .
( 282 ) 9 / 2 « پيرامن » .
« پيرامن » : گونهاى از واژهء « پيرامون » كه همان معنا ( گرداگرد ، حول ، دور تا دور ، أطراف و . . . ) را دارد .
به فتح و ضمّ ميم ، هر دو ، ضبط شده است .
« بريد آن سر شاهوار از تنش * نيامد يكى خويش پيرامنش » ( فردوسى ) « به پيرامن دژ يكى راه نيست * و گر هست از ما كس آگاه نيست » ( فردوسى )