بيرون مىروند
« بَيَّتَ 1289 طائِفَةٌ مِنْهُمْ »
قصد كردند طايفهء ازيشان ؛ و مفسّران اجماع كردهاند كى لفظ « تبييت » اطلاق بر چيزى كنند كى در شب تقدير كنند . ابن عيسى گويذ : آنچ در نفس پنهان دارند آن را « تبييت » گويند ، و حقيقت معنى آنست كى نفاق در دل نهان داشتند و خلاف آن بر زبان ظاهر مىكردند ؛ و گفتهاند : « تبييت » تبديل بوذ بلغت طىّ ؛ و معنى اوّل كى اجماع مفسّران بر آنست در حقّ بارى - تعالى - اطلاق كردن جايز نبوذ .
« غَيْرَ الَّذِي تَقُولُ »
1290 جز از آنك نزد تو گفتند - يعنى : آن طايفهء منافق - ،
« وَ اللَّهُ يَكْتُبُ ما يُبَيِّتُونَ »
1291 و خذاى - تعالى - أفعال ايشان در صحيفهء حفظه مىنويسذ ؛ و گفتهاند : در لوح المحفوظ ؛ تا روز قيامت جزا دهذ ايشانرا به آن ؛
« فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ »
اعراض نماى از ايشان ، و استار ايشان هتك مگردان ، تا خذاى - تعالى - در شأن ايشان چه فرمايذ ؟ ،
« وَ تَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ »
و در امور خوذ اعتماد كن بر خذاى - تعالى - ،
« وَ كَفى بِاللَّهِ وَكِيلًا »
اى محمّد ! ترا بس است كى خذاى ( 179 ) تعالى وكيل تو است ؛ و « الوكيل » القائم بما فوّض 1292 اليه من التّدبير ، وكيل كسى را گويند كى قيام نمايذ بتدبيري كى بوى مفوّض بوذ .
« أَ فَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ »
و « تدبّر » تأمّل بوذ ؛ يعنى : در معاني و مبانى قرآن تأمّل نمىكنند 1293 ؛ و « تدبّر » 1294 تصرّف دل بوذ به نظر كردند در عواقب ، و « تفكّر » 1294 تصرّف دل بوذ به نظر در دلايل كى از رسول يا امام نقل بوذ .
« وَ لَوْ كانَ مِنْ عِنْدِ غَيْرِ اللَّهِ »
و اگر قرآن نه از حضرت خذاى - تعالى - منزل بوذى - چنانك زعم 1295 كفّارست - ،
« لَوَجَدُوا فِيهِ اخْتِلافاً كَثِيراً »
بيافتندى دران مخالفت بسيار - چنانك زنديقان 1296 برانند كى در قرآن تناقض بسيار هست و اين كفر مطلق است ، زيرا كى در قرآن تناقض صورت نبندذ و اگر در آيتي بزعم ايشان چيزى بوذ آن را حكمتى باشذ كى جز مؤمن موحّد آن را فهم نكنذ ، و از آن جمله كى زعم ايشانست آيتي اينست كى فرموذ :
« خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ »
1297 و بعد ازان در ( 180 ) سورة حم السّجده 1298 على التّفصيل بهشت روز مىرسانذ ، و جواب و تقرير اين اشكال در سورة سجده بيان كنيم - ان شاء اللّه تعالى - ؛ و امّا اختلاف معاني از امر و نهى و وعد و وعيد و ناسخ و منسوخ و غير آنك قرآن بر آن مشتمل است ، آن اختلاف تناقض نخوانند .
« وَ إِذا جاءَهُمْ أَمْرٌ مِنَ الْأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذاعُوا بِهِ »
ضحّاك گويذ : مراد ازين جماعت منافقاناند ، و اين قول عبد اللّه عباس است .
« وَ إِذا جاءَهُمْ »
چون آمذ بايشان ، يعنى :
منافقان .
« أَمْرٌ مِنَ الْأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ »
امرى از غنيمت و فتح يا هزيمت و قتل
« أَذاعُوا بِهِ »