( 78 ) سدّى گويذ : رسول - صلّى اللّه عليه و آله - جهوذانرا بإسلام دعوت كرد . نعمان بن ابى اوفى گفت : اى محمّد ! بشتاب 833 تا پيش أحبار ما رويم و با تو خصومت كنيم 834 . رسول گفت : رجوع بكتاب خذا كنيم 835 . گفت : نزد أحبار رويم 836 . خذاى - تعالى - اين آيت فرستاذ .
ابن عبّاس گويذ : رسول وقتى در بيعهء جهوذان رفت و ايشانرا به خداى - تعالى - دعوت كرد ، نعيم 837 بن عمرو و حرث بن زيد گفتند : اى محمّد ! تو بر كذام دينى ؟ رسول - صلّى اللّه عليه و آله - گفت : بر ملّة إبراهيم . گفتند : إبراهيم جهوذ بوذ . رسول گفت : تورية حاضر كنيذ تا ميان ما و شما درين مسئله حكم كنذ . از حضور تورية أبا كردند . خذاى - تعالى - اين آيت فرو فرستاذ .
كلبى گويذ : دو تن 838 از خيبر زنا كرده بوذند . مرافعه به خدمت رسول آوردند .
رسول - صلّى اللّه عليه و آله - گفت : ايشانرا سنگسار 839 بايذ كرد . جهوذان گفتند : اين خلاف كتاب ماست 840 . رسول گفت : تورية حاضر كنيذ كى اين حكم در تورية ( 79 ) مذكورست . أبا كردند . خذاى - تعالى - اين آيت فرستاذ .
قوله :
« أَ لَمْ تَرَ »
اى : الم ينته علمك ، علم تو در نمىرسذ ؟ 841
« إِلَى الَّذِينَ أُوتُوا نَصِيباً مِنَ الْكِتابِ »
بآنانك نصيبي از تورية بايشان داذند ؛ و « نصيب » از جهت تحقير ايشان فرموذ ؛ و گفتهاند : يعنى علم بعضى تورية بايشان داذيم .
« يُدْعَوْنَ إِلى كِتابِ اللَّهِ »
كى ايشانرا بتورية و حكم آن مىخوانند . قتادة گويذ : مراد از كتاب قرآنست .
« لِيَحْكُمَ بَيْنَهُمْ »
تا بيان كنذ ايشانرا آنچ در آن خلاف مىكنند ؛ و كتاب را از آن جهت 842 حاكم خواند كى سبب حكم كتابست ؛ و گفتهاند : تا پيغمبر حكم كنذ
« ثُمَّ يَتَوَلَّى »
اى : يعرض عن الدّاعى ، يعنى : اعراض كردند از رسول - صلّى اللّه عليه و آله - كى ايشانرا دعوت ميكرد 842 .
« فَرِيقٌ مِنْهُمْ »
گروهى ازيشان ، يعنى : علماء ايشان 842 و ايشان بر گرديذگاناند از آنچ ايشانرا به آن دعوت مىكردند 842 843 .
« ذلِكَ »
آن برگرديذن
« بِأَنَّهُمْ »
بسبب آنك ايشان
« قالُوا »
گفتند :
« لَنْ تَمَسَّنَا النَّارُ إِلَّا أَيَّاماً مَعْدُوداتٍ »
844 نبسايذ 845 آتش دوزخ الّا روزى چند شمرده ؛ و آن گمانى است و دعوايى 846 باطل كى جهوذانراست چنانك گفتند : خذاى - عزّ و جل - يعقوب را 847 ( 80 ) وعده فرموذه كى