كرد ! و گفت : خانه مرا پاك نگاه داريد ، اين چنان است كه خانه را گفت : من از آن توأم و تو از آن من ! از اين شگفتتر ! كسانى را كه به حجّ يا عمره قصد زيارت خانهء او دارند ، زائران و كسان خويش خواند !
ارباب معرفت را اندرين معنى زبانى ديگر است ، گفتند : حجّ دو نوع است : يكى از خانه به بيت حرام شود و يكى از نهاد خود برخيزد و به درگاه ذو جلال رود ! آن يكى تا عرفات است و اين يكى تا به معرفت معروف ! آنجا چشمهء زمزم ، اينجا قدح شراب و لطف دمادم ! آنجا قدمگاه خليل و اينجا نظرگاه ربّ جليل ! آنجا آيات بيّنات و اينجا رايات ولايات ! آنجا ركن يمانى و شامى ، اينجا گنج معانى ! آنجا به قدم روند ، و اينجا بهم روند ( آنجا طواف كعبهء صورت است و اينجا طواف كعبهء دل ) :
« در راه خدا دو كعبه آمد منزل * يك كعبهء صورت است و يك كعبهء دل
تا بتوانى زيارت دلها كن * بهتر ز هزار كعبه باشد يك دل »
آن يكى را حاج مكّه گويند و اين يكى را حاج حقّ ! آنان كعبه را از راه باديه جستند و اينان از راه دل !
آرى ، بسراى دوست بس راهى نيست * آن را كه جز از دوست نظرگاهى نيست
لطيفه : در خبر است كه فرشتگان حاج مكّه را پيش باز روند و سواران را مصافحه ( دست دادن ) و پيادگان را معانقه ( در آغوش ) كنند !
امّا حاج حقّ آن قوم باشند كه فرشتگان آنان را نه بينند ! و آسمان و زمين بوى آنها نشنوند و عرش و كرسى به ساق دولت ايشان نرسند ! « 1 »
اى مسكين ، اگر توانائى آن را ندارى كه با مسافران راه حقيقت سفر كنى ، بارى سفر باديهء صورت را دربند ! كه خداوند فرمود :
لِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ ،
كم از آن نباشد كه با ساكنان كوى ما به خانهء ما آئى ، بارى ، اگر پيل نتوانى بود از پشهاى كم مباش كه بر صورت پيل نشيند و گويد اگر به نيروى پيل نيستم كه بار كشم ، بارى به صورت پيلم كه بار خويش بر كس نيفكنم !
سورهء - 107 - ماعون - 7 - آيه - مكى - جزو 30
تفسير لفظى [ آيات 1 الى آخر ]
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
- بنام خداوند بخشندهء مهربان .
1 -
أَ رَأَيْتَ الَّذِي يُكَذِّبُ بِالدِّينِ .
آن كسى كه روز رستاخيز را دروغ مىپندارد ديدى ؟ ( اى محمّد ) ؟ « 2 » - * -
2 -
فَذلِكَ الَّذِي يَدُعُّ الْيَتِيمَ .
او كسى است كه پدر مرده را بانگ مىزند و مىراند ! و او را مىگذارد و در او نگاه نمىكند ! - * -
3 -
وَ لا يَحُضُّ عَلى طَعامِ الْمِسْكِينِ .
و به غذا دادن به بىنوايان برنمىانگيزاند و بر آن وانمىدارد !
4 -
فَوَيْلٌ لِلْمُصَلِّينَ .
پس واى و نفرين باد بر نمازگزارانى كه : - * -
5 -
الَّذِينَ هُمْ
هامش
( 1 ) - راجع به حاجيان كعبهء سنگ و گل و طائفان كعبهء جان و دل به كتاب : « دو راه به خانهء خدا » نگارش اين بنده شرمنده مراجعه فرمائيد ( نگارنده ) .
( 2 ) - مفسران نوشتهاند اين آيه دربارهء وليد و عاص دو نفر منافق خبيث عرب نازل شده كه نماز را براى نمايش ظاهرى مىخواندند و زكات مال را هم نمىدادند و منكر روز جزا بودند !