26 -
يُرِيدُ اللَّهُ لِيُبَيِّنَ لَكُمْ .
آيه . اين آيت بيان شرف امّت محمّد و اظهار عزت ايشان است و منّت خداى بر ايشان ! آن منت و كرامت كه بر ديگران از رفتگان و پيشينيان نباشد كه معاملت با آنان مكافات عمل بود كه به ايشان رسيد ! چنان كه بعضى به صيحه ، برخى به صاعقه ، گروهى به زمين فرو رفتن و قومى به غرق شدن كيفر داد و چون اين امّت ، حال ايشان بشنيدند و داستان آنان بر خواندند منتظر بودند تا در حق ايشان از بارگاه احديّت چه فرمان رسد ؟ اين بود كه فرمان رسيد كه خداوند توبهء شما را مىپذيرد و به راه راست رهنمون مىشود و مىگويد : با شما آن نكنيم كه با آنان كرديم كه ايشان را سزاوار خسف و مسخ و غرق دانستيم و شما را شايستهء توبت و رحمت و مغفرت !
28 -
يُرِيدُ اللَّهُ أَنْ يُخَفِّفَ عَنْكُمْ .
آيه . يعنى خداوند مىخواهد سنگينى بار گناهان را ، با واردات دلهاى شما تخفيف دهد ، و بوسيلهء قبول حمل امانت ، بار گناه شما را سبك گرداند ، و در نتيجهء ورود انوار مشاهدات در دلهاى شما ، رنج كوششها و زحمتها را از شما بازگيرد ، و رنج خواستن را با روح مواصلت تلافى كند .
. . . وَ خُلِقَ الْإِنْسانُ ضَعِيفاً .
آيه . در قرآن هرجا كه نام انسان با صفتى ناپسنديده پيوند است چنان كه فرموده : انسان ظلوم و كفار است ، انسان هلوع ( پرجزع و فزع و حريص بر مال ) آفريده شده ، انسان همينكه خود را بىنياز ديد سركشى مىكند ، انسان نسبت به خداى خود كنود ( كافر نعمت و حقشناس ) است ، انسان در زيانكارى است و مانند آنها ، اين از آن سبب است كه انسان از خاك است و خاك مايهء كثافت و اصل كدورت و تيرگى است اما اميد بندگان به آنست كه خداوند آن روز كه مىآفريد ، عيب را مىديد و آنگاه با همان عيب مىخريد !
پير طريقت گفت : خداوندا ، تو ما را جاهل خواندى ، از جاهل جز جفا چه آيد ؟ تو ما را ضعيف خواندى ، از ضعيف جز خطا چه آيد ؟ خداوندا ، ما را بر پيروزى بر نفس خويش بواسطهء ضعف و ناتوانى انكار كردى ، دليرى و شوخى ما را هم از جهل انكار كن ! خداوندا ، تو ما را برگرفتى و كس نگفت كه بردار ، اكنون كه برگرفتى وامگذار و در سايهء لطف و عنايت خود وامىدار ! خدايا :
گر آب دهى نهال ، خود كاشتهاى * ور پست كنى بنا ، خود افراشتهاى !
من بنده همانم ، كه تو پنداشتهاى * از دست ميفكنم ، چو برداشتهاى
[ آيات 35 - 31 ]
تفسير لفظى
31 -
إِنْ تَجْتَنِبُوا كَبائِرَ ما تُنْهَوْنَ عَنْهُ نُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئاتِكُمْ وَ نُدْخِلْكُمْ مُدْخَلًا كَرِيماً .
اگر از گناهان بزرگ كه شما را از آن باز مىزنند دورى كنيد ما گناهان شما را ناپيدا كنيم و شما را درآوردنى نيكو در جاى پسنديده درآريم .
32 -
وَ لا تَتَمَنَّوْا ما فَضَّلَ اللَّهُ بِهِ بَعْضَكُمْ عَلى بَعْضٍ لِلرِّجالِ نَصِيبٌ مِمَّا اكْتَسَبُوا وَ لِلنِّساءِ نَصِيبٌ مِمَّا اكْتَسَبْنَ وَ سْئَلُوا اللَّهَ مِنْ فَضْلِهِ إِنَّ اللَّهَ كانَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيماً .
آرزو نكنيد و نخواهيد از آنچه خداوند بعضى را بر بعضى ديگر فزونى داده كه مردان را از آنچه كسب و كار كنند بهره ثواب است و بهرهء عمدهء آنان در جهاد است و زنان هم از آنچه كسب و كار كنند بهره ثواب و آن در حفظ عفت و در طاعت شوى است و پيوسته تفضّل خدا را براى خود بخواهيد كه خداوند بهر چيزى دانا است .
33 -
وَ لِكُلٍّ جَعَلْنا مَوالِيَ مِمَّا تَرَكَ الْوالِدانِ وَ الْأَقْرَبُونَ وَ الَّذِينَ عَقَدَتْ أَيْمانُكُمْ فَآتُوهُمْ