گر امروز اندرين منزل تو را حالى زيان باشد * زهى سرمايه و سودا كه فردا زين زيان باشد
20 -
وَ إِنْ أَرَدْتُمُ اسْتِبْدالَ زَوْجٍ .
آيه . در مذهب دوستى ، كرامت و جوانمردى اين است كه جفاى فراق را با استرداد معاش باهم جمع نكنى كه اين نه كار كريمان است و نه سزاوار جوانمردان ، چون داغ جدائى بر دل آن بيچاره نهادى ، نگر تا دست خرج او نيز بربند نيارى كه آنچه داده بستانى و داغ بر داغش نهى !
حضرت حسين بن على ( ع ) زنى داشت او را طلاق داد آنگاه مال فراوان به او فرستاد و فرمود : محنت فراق ما او را بس است و نبايد رنج دست تنگى نيز بر او نهاد ! گويند آن مال چهل هزار درم بود ! آن زن گفت : در برابر جدائى از دوست اندك چيزى است !
23 -
حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ أُمَّهاتُكُمْ .
آيه . اشارت است به اين كه بناى شرع بر تعبّد است نه بر تكلّف و مايهء آن تسليم است نه تعليل و تسليم راهى است آسان ، منزل آن آبادان ، مقصد آن رضاى رحمان ، ليكن تكلّف راهى است دشوار ، منزل آن خراب ، مقصد آن ناگوار ، هان از راه تكلّف خيز ، و در تسليم آويز ، وز تصرف و تعليل بپرهيز ، آنچه شرع حرام كرد ، بىعلت آن را حرام دان ، كه بناى آن بر مشيّت و ارادهء الهى است كه آنچه مصلحت داند كند و آنچه اراده نمايد انجام دهد !
[ آيات 30 - 25 ]
تفسير لفظى
25 -
وَ مَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ مِنْكُمْ طَوْلًا أَنْ يَنْكِحَ الْمُحْصَناتِ الْمُؤْمِناتِ فَمِنْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ مِنْ فَتَياتِكُمُ الْمُؤْمِناتِ وَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِإِيمانِكُمْ بَعْضُكُمْ مِنْ بَعْضٍ .
هركس از شما نتواند با زنان آزاد و با ايمان از جهات نداشتن مال نكاح كند ، وى را كنيزكان با ايمان حلال است و خداوند به ايمان شما نسبت به يكدگر به دين يكدگر آگاه است .
فَانْكِحُوهُنَّ بِإِذْنِ أَهْلِهِنَّ وَ آتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ مُحْصَناتٍ غَيْرَ مُسافِحاتٍ وَ لا مُتَّخِذاتِ أَخْدانٍ .
آنان را با اجازهء خداوندشان نكاح كنيد و درخور آنان كابين دهيد و كنيزكان پاك ، به نكاح پاك گيريد نه به زنا و نه به هواى دل !
فَإِذا أُحْصِنَّ فَإِنْ أَتَيْنَ بِفاحِشَةٍ فَعَلَيْهِنَّ نِصْفُ ما عَلَى الْمُحْصَناتِ مِنَ الْعَذابِ ذلِكَ لِمَنْ خَشِيَ الْعَنَتَ مِنْكُمْ وَ أَنْ تَصْبِرُوا خَيْرٌ لَكُمْ وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ .
پس از آنكه كنيزكان شوهر كردند اگر زنا كنند و مرتكب فحشاء شوند نصف حدّ زنان آزاد بر آنها جارى مىشود و اين نكاح كنيزان براى كسانى است كه از آفت عزب بودن و تباهى دين مىترسند و اگر شكيبائى و خوددارى كنيد براى شما بهتر و نيكوتر است چون خداوند آمرزش كار و مهربان و دلنواز است .
26 -
يُرِيدُ اللَّهُ لِيُبَيِّنَ لَكُمْ وَ يَهْدِيَكُمْ سُنَنَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَ يَتُوبَ عَلَيْكُمْ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ .
خداوند مىخواهد كه راه پسنديده را از راه ناپسند براى شما بيان كند و شما را به راه نيكان كه پيش از شما بودند رهبرى نمايد و شما را از كارهاى ناپسند توبه دهد كه خداوند دانا و راست دانش است .
27 -
وَ اللَّهُ يُرِيدُ أَنْ يَتُوبَ عَلَيْكُمْ وَ يُرِيدُ الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ الشَّهَواتِ أَنْ تَمِيلُوا مَيْلًا عَظِيماً .
خداوند مىخواهد كه شما را با خود آرد و توبهء شما را بپذيرد و كسانى كه پيرو هوا و هوس و شهوتها هستند و گرد بايستهاى ناپسند مىگردند مىخواهند كه شما از راه راستى و درستى به گمراهى بزرگ بگرديد !