گويند : آن روز شيطان همينكه دانست او را از راه يافتن به عيسى توانائى نيست فرياد برآورد كه بار الها ، اگر گرد عيسى نتوانم گشت كه انّ عبادى ليس لك عليهم سلطان ، به عزّت تو خداوندا كه باز نگردم تا هركه به دو نگريست زنّارى بربندد و سنب خرى به پرستد ! خداوند فرمود : اگر در ايشان خيرى بودى يا سعادتى در راه ايشان بودى مانند عيسى معصوم بودندى ، لكن حكم ما در ازل دربارهء آنها به بيگانگى رفت و قهر ما آنها را از درگاه ما براند ! تو آنان را بر فتراك خويش بند ، كه ايشان سزاوار توأند و تو سزاوار ايشان !
پيش تو رهى چنان تباه افتاده است * گر وى همه طاعتى گناه افتاده است
اين قصه نه زان روى چو ماه افتاده است * كين رنگ گليم ما سياه افتاده است
54 -
وَ مَكَرُوا وَ مَكَرَ اللَّهُ .
آيه . مكر خدا آن بود كه چون ايشان بر كفر و گناه خويش بيفزودند ، آنان را نعمت بيفزود تا به يكبارگى بطر نعمت آنها را بگرفت و كفر بيشتر آوردند ، و در طغيان و گمراهى سر نهادند ، آنگاه ايشان را پارهپاره عذاب فراگرفت ازآنجائىكه ندانستند !
گويند : كسى ابو درداء را رنجانيد و آزار رسانيد ، ابو درداء گفت : خدايا تن اين مرد درست و عمر دراز و مال بسيار ارزانى بدار !
هر خردمند كه در اين دعا تأمّل كند داند كه بدترين دعاها است ، كه هرك را اينها دادند ، بطر و غفلت وى را از كار آخرت غافل گرداند تا هلاك شود !
55 -
إِذْ قالَ اللَّهُ يا عِيسى .
آيه . اى عيسى من تو را از شهوتها و لذّتها فرا خواهم گرفت و هواهاى نفسانى از تو دور خواهم ساخت تا در مراد نفس نكوشى . خداوند اين را بگفت و چنان كرد و او را به آسمان به منزل فرشتگان فرود آورد و او را به صفت آنان برآورد .
فتنهء دجّال : صحابى از رسول اكرم پرسيد فتنهء دجّال چيست ؟ حضرت فرمود : از اوّل آدم تا به قيامت هيچ فتنهاى سختتر و بزرگتر از فتنهء دجّال نباشد و همهء پيغمبران امّت خويش را از فتنهء دجّال بيم دادند و بترسانيدند و در روزگار امّت من ، از شام و عراق بيرون آيد و ابتدا دعوى پيغمبرى كند آنگاه دعوى خدائى كند ! و روزگار او چهل سال است .
آنگاه عيسى بن مريم از آسمان فرود آيد و براى امّت داورى دادگر باشد ، او صليب را بشكند و خوك بكشد و كفر بردارد و كين و دشمنى و خشم در هيچ دل نماند ، گزندگان بىزهر شوند و در آن با مردم نرم و رام شوند ، كودكان دست در دهان مار كنند و ايشان را گزندى نرسد ، و گرگ در ميان گوسفندان آسيبى نرسانند و كافران و بددينان هيچ نمانند و جهانيان همه بر كلمهء حق و پرستش خداى يكتا گرد آيند .
[ آيات 64 - 59 ]
( تفسير لفظى )
59 -
إِنَّ مَثَلَ عِيسى عِنْدَ اللَّهِ كَمَثَلِ آدَمَ خَلَقَهُ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ قالَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ .
نمون عيسى نزد خداوند مانند نمون آدم است كه او را از خاك آفريد سپس وى را گفت باش و مىبود !
60 -
الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ فَلا تَكُنْ مِنَ الْمُمْتَرِينَ .
اين سخن راست است و پاك و بسزا از خداوند پس تو كه فرستادهء منى از شكداران مباش .
61 -
فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ ما جاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعالَوْا نَدْعُ أَبْناءَنا وَ أَبْناءَكُمْ