طريق مذكور اگر تند و سنگين خواهند و اگر سبك و ملايم خواهند آب را به حسب آن زياده نمايند . « 1 »
عرق شاهتره / عرق شاهترج
عرق شاهتره : جهت امراض صفراوى و سوداوى نافع .
صنعت آن : بگيرند شاهترهء تر را ، صاف نموده در يك من آن ، چهار من آب شيرين داخل نموده به طريق متعارف عرق كشند و اگر شاهترهء تازه نباشد در يك من شاهترهء خشك ، پنج شش من آب داخل كرده عرق كشند ، و اگر شاهترهء خشك را يك شبانه روز در آب بگذارند و بعد از آن عرق كشند بهتر است . « 2 »
عرق كاسنى / عرق هندبا
دستور گرفتن عرق كاسنى : بدان كه عرق كاسنى در منافع در بعض موارد از آب برگ تازهء آن ضعيفتر است و در بعضى موارد قوىتر .
صنعت آن : بگيرند برگ كاسنى تازه هر قدر كه خواهند و از خاك و غبار و غيرها پاك و صاف نمايند از غير شستن و در ديگ عرقكشى كرده ، سه وزن آب صاف شيرين بر آن ريزند و به دستور متعارف عرق كشند و اگر برگ تازهء آن نباشد از خشك آن بگيرند و با پنج وزن آن و يا زياده از آب آن ، يك شبانه روز بخيسانند پس عرق كشند ، ليكن عرق خشك آن بسيار ضعيف العمل است و از تخم آن نيز به دستور عرق مىكشند . « 3 »
عرق گاو زبان / عرق لسان الثور
عرق گاو زبان : مقوى اعضا و سرسام و جنون و ماليخوليا و توحش و تقويت حرارت غريزى و نيكويى رنگ رخسار . « 4 »
هامش
( 1 ) . محمد حسين عقيلى خراسانى ؛ مجمع الجوامع ( قرابادين كبير ) ، ج 2 ، ص 349 .
( 2 ) . همان ، ص 233 .
( 3 ) . همان ، ص 714 .
( 4 ) . همان ، ص 520 .