و گاهى ساخته مىشود شيافات از براى دفع كرمهاى شكم از شحم حنظل و قنبيل و حب النيل و شيح و افسنتين و مغز هستهء زردآلوى تلخ با آب برگ شفتالو كه صبر سقوطرى در آن حل كرده باشند ؛ سرشته شياف سازند . « 1 »
شربت فواكه / شراب فواكه
شراب فواكه : به نسخهء صاحب اختيارات بديعى .
خواص آن : مقوى معده و دل و جگر است و دفع قى كند و صفراء بشكند و زنان آبستن را سودمند باشد .
صنعت آن : آب سفرجل ، آب گيل مساوى يكديگر ؛ اگر آب غوره و آب ليمو و آب اترج ، قدرى داخل كنند ، شايد ؛ آبها را بجوشانند تا به نصف رسد ، پس به هريك من از آن منصّف ، يك من قند سفيد داخل كرده به قوام آورده ، سرد كرده ، نگاه دارند ، و اگر خواسته باشند آنها را به غير قند به قوام آورده نگاه دارند . « 2 »
شربت قند / شراب قند
شراب قند : رطوبت و بلغم لزج را از معده نشف كند و صاحبان مزاج سرد را نافع است .
مقدار شربت : شربتش از پنج درم تا ده درم باشد .
صنعت آن : زنجبيل ، دارچينى ، هر كدام ، پنج درم ؛ قاقلتين هر كدام ، سه درم ؛ قرنفل ، دو درم و نيم و بعضى كمتر كردهاند ؛ اجزاى نيم كوب را در هفت رطل آب بجوشانند و صاف كنند و با پنج من قند سفيد ، به قوام آورند و نيم درم مشك سوده ، داخل نموده بر هم زنند .
تذكر : در بسيارى از موارد مذكور در متن منظور از شربت قند « آب قند معمولى » مىباشد . « 3 »
هامش
( 1 ) . همان ، ص 250 و 251 .
( 2 ) . همان ، ص 241 .
( 3 ) . محمد صالح هروى ؛ قرابادين صالحى ( تحفة الصالحين ) ، ص 167 .