خبز الفرنى
خبز الفُرنى : نانى است كه در فرن بپزند و اقسام مىباشد ، از آن جمله كماج است و ديگر بَكسَمات و ديگر نان سنگك و اين جهت مرتاضين و صاحبان اعمال شاقه [ را ] موافق .
و فرن آن است كه مكانى مجوف كه از سنگ و گچ و يا از خشت پخته اندك وسيع مىسازند و بر آن دودكش مانند تون حمام قرار مىدهند و در آن سنگ ريزه بسيار به ضخامت چهار انگشت و زياده مىريزند و فرش مىكنند و در يك كنار آن آتش مى افروزند و در آن را بند مىكنند تا خوب گرم شود و دود آن زايل گردد .
و خمير كماج را با آب نخود خيسانيده خمير مىنمايند تا به جوش آمده با اندك شيرينى و روغنى خمير مىكنند و مىگذارند تا برآيد ، پس در كماج دان ها كرده سر آنها را بسته بالاى ريگهاى گرم در آن فرن مىچينند تا پخته و برشته گردد و بكسمات را نيز به آب نخود خيسانيده خمير مىنمايند و به هر شكل كه مىخواهند مىسازند و در ظرفى چيده و يا بر روى ريگهاى گرم بلاواسطه مىگذارند تا پخته گردد ، پس بر مىآورند .
و اگر خشك و دوآتشه خواهند ، همان را درست و يا لوزى و يا غير آن بريده در ظرفى چيده بر روى ريگهاى گرم مىگذارند تا رطوبت آنها خشك شود و برشته گردد و خمير اين هر دو برآمده سبك و زود هضم مىباشد . . . « 1 » .
خشخاشيه
خشخاشيه : به داروهاى تركيبى كه در آن خشخاش باشد ، خشخاشيه گفته مىشود .
خواص سفوف خشخاش : نافع از براى نزلات حاره و سل و سعال و خشونت صدر .
صنعت آن : تخم خشخاش سفيد ، پنج درم ؛ صمغ عربى ، نشاستهء بريان ، تخم خطمى سفيد ، كتيرا سفيد ، تخم خبازى ، از هر يك ، دو درم ؛ تخم خرفهء مقشر ، سه درم ؛ طباشير سفيد يك مثقال ؛ مغز بهدانه ، ربّ السوس ، از هر يك ، دو مثقال ؛ كوفته و بيخته .
شربتى : دو مثقال با شير زنان يا شير خر بياشامند . « 2 »
هامش
( 1 ) . همان ، ص 378 ، مادهء « خبز الفرنى » .
( 2 ) . محمد حسين عقيلى خراسانى ؛ مجمع الجوامع ( قرابادين كبير ) ، ج 1 ، ص 404 .