[ 784 ]
فصل [ هشتم ] : در احتواء الرطوبات على القلب
« 1 » اين ، علتى است كه پندارد انسان دل خود را كه در آب شنا مىكند و متحرك مىگردد دل به حركت اختلاجيه . و سبب اين مرض ، گرد آمدن رطوبت است و محتبس شدن او در غشايى كه محيط دل است [ و ] از آن است كه به احساس برودت آن رطوبت محتويه حول القلب ، خيال مىكند آدمى دل خود را كه در آب است . و چون به احساس برودت متأذى مىگردد ، دل جهت دفع ايذا متحرك مىشود به حركت اختلاجى ؛ لهذا قدما اين مرض را از انواع خفقان شمرده .
علاج : بهر تحليل و استفراغ رطوبات ، ايارجات بزرگ و مانند آن دهند . و رياضت فرمايند . و گل سرخ و سنبل و زعفران به آب بادرنجبويه بر سينه ضماد نمايند . و بهترين تدابير جهت تسخين دل و تحليل رطوبات كه در وى است ، غضب و خشم آوردن است .
فايده : گاه باشد كه اين رطوبات محتويه ، كثير المقدار باشد و به حرارت معتدله خشك شده بر دل چسبد و آن را بفشارد و از انبساط طبيعى بازدارد و در اين حالت ، عارض مىشود تخلف در نفس و سقوط در قوت و غضب در طبيعت . و تدبير وى ، آن است كه به استعمال مليّنات و قيروطيات بر سينه ازالهء يبوست كنند ، پس به نهجى [ يعنى بهگونهاى ] كه ذكر يافته مستفرغ بسازند و به تقويت دل كوشند .
هامش
( 1 ) . قاموس القانون :Hydropericardium.