اگر خواهند كه در جويه زراعت نمايند زمين را تيش زده بر هر دو روى جويه سه مرتبه بقرار جريب پنج من زراعت نموده آب دهند و محصول آن بدستور شديارى و سياه كشت مىآيد و در سنبله كه گندم زعفرانى و مروى را سياه كشت نموده باشند بذر وى به تمام بيرون مىآيد و بهتر از شديارى سبز مىشود و در آخر سال چون بذر نمايند و سرما شود بذر ويرا در محل سبز شدن يخ مىكشد و نابود مىگردد .
آنچه در سنبله و ميزان بذر شده بايد كه در دهم قوس آب دهند كه بغايت دانه آن باليده و سيرآب مىشود و در محل رسيدن اكثر داس آن ريخته كلك مىشود و اگر آب بدهند ريشه آن قصور پيدا كرده برگ آن زرد شده كرته مىشود و سبب كرته شدن آب نادادن است و چون آب دهند محصول آن بقاعده مىآيد و فوائد آن بدين موجب است :
- اول ريشه در زمين محكم نموده زود در روش مىرود .
- ديگر در زمين پنجه مىزند و چون زمين پرزور باشد هر دانه ده خوشه و اگر ميانه زور باشد پنج خوشه پيدا مىكند .
- ديگر در حوت بلند مىشود و در حمل بند مىراند و در ثور خوشه كشيده گل مىكند .
- ديگر در اول جوزا دلمل مىشود و در آخر جوزا مىرسد و اگر چنانچه در محل يخبند گندم تنگ شود عوض از هرجا كه گندم بسيار سبز شده باشد بطريق نهال از آنجا بركنده جاى ديگر مىتوان كاشت و قصورى ندارد و محصول آن خوب مىآيد .
چون حمل شود اگر زمين ساو داشته باشد ساو نمايند كه دو فايده دارد :
- اول آنكه گندم زود در روش مىشود و خوبى و لطافت آن ظاهر مىگردد .
- ديگر آنكه ساو بهارى از زمين مذكور برميافتد و در سال ديگر چون زراعت نمايند فايده آن محصول مىرسد و اگر چنانچه گذارند كه ساو در زمين مذكور بذر
ارشاد الزراعه ( فارسى ) — صفحة 85
مساهمون: قاسم بن يوسف ابو نصرى هروى
ص٨٥