باشد و روى آنها به سوى جنوب باز شود ، جنوبى مىباشند . شهرهايى كه كوهها از هر سو آنها را فراگرفته يا در جايى پست باشند ، هواى شرجى دارند . شهرى كه بر بلندى قرار گرفته كه وزش باد در آن فراوان است ، شهرى فراخ و گسترده است و هوايش خوب است . شهرى كه پرآب و درخت باشد نمورى و شرجى بيشترى دارد .
سرزمين بىگل و گياه و كمآب خشك است ، چنانچه سنگلاخى ( صخرهاى ) باشد خشكتر . زمينى كه گل گرم دارد ، ميانه در نمناكى و خشكى مىباشد و آن كه گلى سياه و بدبو و گندابى ( حمايى ) « 1 » دارد ، داراى هوايى پلشت و عفونى است . خاك شورهزار ( سبخه ) « 2 » اگر به همراه آن هوايى گرم داشته باشد ، هوايى بدتر دارد و چنانچه بجاى آن ، هواى آن سرزمين سرد باشد ، بدى كمترى را داراست .
شهرهاى گرم ، رنگ پوست را زرد و سياه مىكند و گوشت و خون را مىكاهد و تن را مىفرسايد و نيرو را از ميان مىبرد ، ولى شهرهاى سردسيرى ز آنسوى آنها مىباشند .
شهرهاى نمناك موها را بلند و تن را نرم و شاداب و اعصاب را آرام مىنمايد ، شهرهاى خشك ز آنسوى اين ويژگىها را دارند .
ارزش خوراكى مرباها « 3 » ( پروردهها ) :
گل انگبين ( جلنجبين عسلى ) « 4 » :
براى شكمبهاى كه داراى نمورى و باد است ، در صورتى كه خوب جويده شود و با آن آب گرم نوشيده شود نيكوست . خوب نيست كسى كه گرمى و برافروختگى دارد به ويژه در چلهى تابستان آن را بخورد چون گرم كننده و تشنگىآورست . چنانچه براى بيمارى كه پيش از اين ياد كرديم نياز شود بايسته است كه بجاى آن شربت سكنجبين شكرى نوشيده شود .
مرباى بنفشه :
گلو را نرم و سرفه را از ميان مىبرد ، شكم را شل مىكند جز اينكه شكمبه را سست و اشتها را فرومىاندازد .
هامش
( 1 ) . حمايى : ن . ك نمايه واژگان
( 2 ) . سيخه : ن . ك نمايه واژگان
( 3 ) . مربى : ن . ك « نمايه خوراكيها
( 4 ) . جلنجبين : ن . ك نمايه داروهاى تكى