( G . Valla )
آن را تحت عنوان
( De Pestilentia )
نام داده است . مقالات و ابواب كتاب آبله و سرخك تمام از دوره كمون و سرايت و دوره بيمارى و بحران و خطرات و عواقب و تقدمه المعرفه و درمان و احتراز بيمار از غذاها و جميع مسائل مربوط به اين دو بيمارى را بمانند كتب طبى امروزى كه يكيك مباحث بيمارى را جداگانه با شرح كامل بيان مىگردد ، ذكر كرده است .
بسيارى از مورخين و مطلعين غربى را عقيده آن است كه كتاب « آبله و سرخك » رازى بزرگترين مؤلفات وى مىباشد و نسبت به اين كتاب اهميت فوقالعاده قائل مىباشند .
براى نمونه ترجمه عبارتى كه كاستيليونى استاد تاريخ طب پادوا ( ايطاليا ) در كتاب نفيس خود بنام « تاريخ طب » درباره اين كتاب نگاشته نقل مىكنيم :
« از نظر تاريخ طب مهمترين اثر رازى كتاب تاليفى وى در باب آبله و سرخك است كه ابتدا بنام « كتاب طاعونى »
( Le Livre de Pestilence )
انتشار يافته و اولين دفعه در شهر و نيز بسال 1498 چاپ شده است .
« اين كتاب تحقيقا براساس تجارب و ملاحظات شخصى طبيبى عملى است ، كه بيمار را عميقا معاينه نموده كه نتيجه تجارب بسيار دانشمندانهاش مىباشد . اين كتاب اولين اثر مطالعهاى و دقيقى است كه ما درباره بيماريهاى عفونى مىبينيم »
اول دفعه اين كتاب توسط ژ . و الا بسال 1498 ميلادى در شهر و نيز
( Venise )
به لاتينى تحت عنوان
( De Pestilentia )
و سپس بسال 1548 ميلادى توسط
( V . Jaque Goupyl )
به يونانى و بسال 1558 ميلادى لاتينى آن به زبان فرانسه توسط
( Collin )
در شهر پواتيه ( فرانسه ) و آنگاه بسال 1766 توسط مد
( Mead )
و جان چنينگ
( Jean Channing )
به زبان انگليسى در انگلستان و بسال 1768 ميلادى توسط ژ . ژ . پوله
( J . J . Paulet )
بفرانسه و در سال 1848 ميلادى از طرف انجمن سيد نهام
( Seydenham )
توسط گرينهيل
( Greenhill )
و بسال 1866 ميلادى ترجمه لاتينى آن در لندن تجديد چاپ و در سال 1872 ميلادى اصل رساله عربى در بيروت توسط وان ديك