حكيم الملك گيلانى
نظام الدين احمد گيلانى ملقب به حكيم الملك گيلانى ، پزشك ، داروساز و اديب سدههاى دهم و يازدهم هجرى ، در سال 993 ه . ق . ( طبق گفته حكيم نيّر واسطى ) يا 994 ه . ق .
در شهر رشت به دنيا آمد .
در آغاز به اصفهان رفت و در آنجا به تحصيل علم و دانش پرداخت و طب ، داروسازى ، ادبيات ، حكمت ، فلسفه و رياضيات را نزد دانشمندان نامى اين شهر فرا گرفت . در ميان استادان وى نام اشخاصى چون « شيخ بهاء الدين جبلعاملى لبنانى » و « ميرداماد » نيز به چشم مىخورد .
حوالى سال 1040 ه . ق . / 1631 م . به هندوستان مهاجرت كرد . ابتدا به دربار شاهان مغول و سپس مهابت خان پيوست . آنگاه به حيدرآباد مسافرت نمود و از سوى قطب شاهيان مورد استقبال قرار گرفت و تا روزگار عبد الله قطب شاه ( 1035 - 1083 ه . ق . ) در اين شهر مىزيسته است . « 1 »
سرانجام وى در سن 65 يا 66 سالگى در سال 1059 ه . ق . / 1648 م . دار فانى را وداع گفت . « 2 » و ظاهرا در همان « حيدرآباد » به خاك سپرده شده است .
مهمترين آثار وى عبارت است از :
1 . انوار الفصاحه و اسرار البلاغه ، در شرح خطبههاى نهج البلاغه . ( تأليف به سال 1036 ه . ق . ) . « 3 »
2 . اسرار الاطباء ، در داروشناسى . وى اين كتاب را به سلطان عبد الله قطب شاه هندى
هامش
( 1 ) . فهرستواره منزوى ، 5 / 327 .
( 2 ) . طب در دوره صفويه ، 68 .
( 3 ) . فهرست نسخ خطى سپهسالار ، 2 / 131 .