نباتات هم بود و تا نزديك دهنمك ، كه اراضى زراعت « صيفى » آنها هم مزيد صفاى صحرا شده بود .
در اين صحراها « آهو » زياد ديده مىشود . « هوبره » هم ديديم . « خوك » هم گاهى در حدّ شمالى آن شكار مىكنند .
[ دهنمك ]
شب 18 [ رمضان 1300 ه . ق . ] وارد دهنمك شديم .
كاروانسرايى از ابنيه شاه عباس صفوى دارد و از بناهاى جديد هم كاروانسرا و چاپارخانه و آبانبار دارد و يخ هم دانه [ اى ] به قيمتى خارج از اعتدال مىفروشند ، يعنى خروارى 4 تومان .
آبانبار اينجا اندكى شور است . ما از رستمآباد به قدر كفاف يك شبان [ ه ] روز آب آورده بوديم .
بههرحال ، روز هيجدهم [ رمضان 1300 ه . ق . ] در اين مكان بهواسطهء حرارت هوا و عفونت آن خوش نگذشت .
از وقايع تاريخى دهنمك ، جنگ آلب ارسلان سلجوقى « 1 » است با امير قتلمش « 2 » حاكم رى در اين موضع و فتح آلب ارسلان و بر تخت امارت جبال و عراق نشستن او در سنه 455 [ ه . ق . ]
و در سال بعد از آن ، به غزو روم رفته ، قيصر را اسير نموده ، پس از مدتى بر وى ببخشود و به روم بازفرستاد ؛ و اين واقعه در عصر قايم « 3 » عباسى بود ؛ صح .
هامش
( 1 ) . آلپ ارسلان( alp - arsalan )يا الب ارسلان ، كه در تركى بهمعناى شاه شجاع است ، در اصل عضد الدين ابو شجاع نام داشته و از شاهان بزرگ سلسله سلجوقى بهشمار مىآيد و از سال 455 ه . ق . / 1063 م . تا 465 ه . ق . / 1072 م . سلطنت كرد . وى به يارى خواجه نظام الملك توسى به پادشاهى دست يافت و طى چند جنگ با قتلمش ، امير ختلان و قاورد بر آنان پيروز شد و آرامش را در قلمرو خود برقرار كرد . در نزديكى ملاذگرد ( شمال غربى درياچه وان ) امپراتور روم يعنى ديوژن ( رومانوس ديوجانوس ) را شكست داد و او را در سال 463 ه . ق . اسير كرد و پس از توبيخ و اخذ مبلغى هنگفت آزاد نمود . سرانجام پس از عبور از رود جيحون به دست يوسف نامى در سال 465 ه . ق . كشته شد . ( فرهنگ فارسى معين ، 5 / 3987 ) .
( 2 ) . قتلمش( qotlomesh )ابن اسراييل بن سلجوق ، پسر عموى سلطان طغرل بيك سلجوقى كه در جنگ بساسيرى شكست خورد . در سال 455 ه . ق . بر عليه آلب ارسلان عصيان كرد و در دهنمك با او جنگيده و در حين جنگ از اسب افتاد و درگذشت .
( 3 ) . القائم بامر الله ، بيست و ششمين خليفه عباسى كه در 391 ه . ق . به دنيا آمد و در 31 سالگى در