شهر « پاريس » از حيثيت « جمعيّت » و « وسعت » ، از شهر « لندن » خيلى پستتر است ، امّا از بابت « نظافت » و « عمارت » و « خوبى منظر » و « تعداد چراغهاى گاز و برقيه » بهترين شهرها محسوب مىشود .
شبها از كثرت قناديل « گاز » و « الكتريك » ، چون روز روشن است . تمام « قهوهخانهها » و « ميخانه » و « ضيافت » ، دست و دلشان باز است . من حيث المجموع مردمان « عياش » [ و ] « خوشگذرانى » هستند .
پس از گردش مفصّل ، به مهمانخانه معاودت شد .
ساعت 5 / 8 [ شب ] ، شام خورده ، سوار شده ، رفتيم به طرف « استاسيون » .
كالسكهء بخار حاضر بود . سوار شده ، راه افتاديم . شب را استراحت [ كرده ] ، خوابيدم .
هوا تاريك بود . چيزى ديده نشد .
روز شنبه ، بيستم [ محرم الحرام 1305 ه . ق . ]
تا ظهر در خاك « فرانسه » مىرانديم . طرفين راه ، سبز و خرّم بود .
نيم ساعت از ظهر گذشته ، داخل تونلى « 1 » شديم كه « اطول غارهاى مصنوعى عالم » است . متجاوز از نيم ساعت طول كشيد تا از « سوراخ كوه » گذشتيم . در اواخر سوراخ ، منافذ متعدد براى كسب روشنايى تعبيه كردهاند . از ميان آنها ، قلل جبال پوشيده از برف ، يكى بعد [ از ] ديگرى ديده مىشد . مثل نورى بود كه گاهگاهى در ظلمت پيدا شود . عالم خيلى غريبى داشت .
از قرار منقول ، يك نفر مهندس « فرانسوى » از طرف خاك « فرانسه » و يك نفر « ايتالى » از سمت « ايتاليا » ، بنا كردند به شكافتن و سوراخ كردن . وقتى كه هردو مهندس به مركز كوه رسيدند ، نوك متّهشان يك وجب با يكديگر اختلاف داشت . چون سوراخ شد ، هردو دست به يكديگر داده ، مباركباد گفتند . معلوم شد [ كه ] هر دوى ايشان ، مهندس بسيار قابل و ماهرى بودند .
2 ساعت و نيم از ظهر گذشته ، وارد شهر « تورين » « 2 » شديم . اينجا كالسكهء بخار ، 4 ساعت و نيم توقف مىكند . اجزاى گمرك ، « احمال » و « اثقال » مسافرين را مىبينند ، كه هركدام گمرك دادنى است ، حقّ خاك بگيرند .
هامش
( 1 ) . در اصل : تنلى
( 2 ) .Torin ( Torino )، مركز ايالت پيدمونت( Piedmont )با جمعيتى بالغ بر 987 ، 900 نفر در سال 2001 م .