محمد مشيرى مىنويسد :
« اين شخص كه در قشون انگليس رتبهء ليوتنانى ( ستوانى ) توپخانه را داشت ، در سال 1226 ه . ق . موقعى كه سفير تازه انگليس سرگوراوزلى به ايران آمد و براى خدمت در ارتش چند نفر صاحبمنصب و سرجوخه انگليسى آورد ، او را نيز از آن جمله بود .
اين ستوان كه در آن موقع دارسى
D'arcy
نام داشت ، با رتبهء سرگردى در صنف توپخانه ايران استخدام شد و بعدها به درجه سرهنگى رسيد و به لقب خانى ملقب شد و در ايران به نام قولونل خان ( كلنل خان ) معروف شد .
اين شخص همان كسى است كه در زمان عباس ميرزا يك عده از محصلين ايران را همراه خود به لندن برد و آنها را گرفتار نموده . . . در زمان محمد شاه قاجار اين شخص مجددا به ايران آمد و به نام دارسى تود
( D'ArcyTodd )
معروف گرديد و در محاصرهء هرات نيز صدمات زيادى به منافع ايران وارد آورد . » « 1 »
ديگران هم ، با اختلاف همين مطالب را گفتهاند . « 2 »
نام اين شخصيت ژوزف دارسى « 3 » است .
غلامحسين ميرزا صالح هم با تكرار اشتباه مىنويسد :
« عباس ميرزا به منظور قدردانى از خدمات سروان جوزف دارسى افسر توپخانه كه در سال 1810 م . به همراه سرگوراوزلى فرستاده ويژه و وزير مختار انگليس به ايران آمد ، او را به درجه سرهنگى يا كلنلى
( Colonel )
ارتقاء داد و « خان » ناميد . از اين روى اطرافيان ايرانى دارسى در دار السلطنه تبريز وى را قولونل خان ( كلنل خان ) و گاه كرنل دارسى مىناميدند و همچنين به دليل وابستگى دارسى به مأموران سياسى و كنسولى دولت انگليس در تبريز قنسول خان خطابش مىكردند .
دارسى در سال 1815 م . بهعنوان سرپرست محصلين اعزامى به كشورش بازگشت . وى به هنگام لشكركشى محمد شاه به هرات ( 1837 م . ) پس از انجام چند مأموريت ويژه بين هندوستان ، افغانستان و ايران به دستور جان مكنيل وزير مختار
هامش
( 1 ) . شرح مأموريت آجودانباشى ، 177 - 178 .
( 2 ) . انگليسىها در ميان ايرانيان ، 116 - 117 ؛ نخستين استعمارگران در تاريخ معاصر ايران ، 402 .
( 3 ) .Joseph D'Arcy ..