چرخ ، كه اعراب ناعور « 6 » نامند ، آب مىدهند . پسته ، انار ، انگور ، انجير ، گردو [ و ] زيتون بسيارى دارند . ابريشم هم به عمل مىآورند . درخت سماق بسيار دارند . ساير فواكه مثل سيب و زردآلو و هلو هم هست .
بناهاى قديم
در ميان آبادى شهر ، تل خاكى است ، خيلى بلند و بزرگ . در واقع كوه كوچكى است كه از قديم دستى ساختهاند . بر روى آن تل از بناهاى قديم قلعهء كوچكى است از سنگ . خاكريز و خندق بسيار سختى دارد . روى خاكريز همه از سنگهاى تراشيدهء بزرگ فرش است [ و ] حال پاره [ اى ] از آنها خراب . از همه طرف ، اين قلعه بر تمام شهر [ 111 آ ] سركوب [ است ] . « 7 » جميع اين قلعه و عمارات داخلش از سنگهاى بسيار بزرگ تراشيده است . حجاريهاى بسيار ممتاز دارد . از بناهاى عجيب قديم است . آب قلعه از چاه كاو « 8 » ، قدرى خرابى دارد .
الحال اين قلعه ، قشلهء عسكر عثمانى است كه متوقف حلباند .
مساجد و عمارات
عمارات و ابنيهء اين شهر تمام از سنگ تراشيده ، مساجد و مدارس و منارههاى زياد در اين شهر هست همه خوب . سه مسجد بسيار عالى معتبر دارد .
مدفن حضرت زكريا
بزرگترين مساجد آنجا ، مسجدى است كه مدفن حضرت زكرياست . تاريخ بناى آن متجاوز از هزار سال است . ستونهاى سنگى و حجاريهاى بسيار خوب دارد . دو مسجد ديگر از بناهاى دولت عثمانى است همه از سنگ . ستونهاى
هامش
( 6 ) . ناعور - چرخ چاه ، چرخ آبكش . ( فرهنگ نوين عربى - فارسى ، ص 716 ) .
( 7 ) . « حلب را شهرى نيكو ديدم ، بارهاى عظيم دارد ، و قلعهاى عظيم همه بر سنگ نهاده » . ( سفرنامهء ناصر خسرو ، ص 16 ) .
( 8 ) . محتملا كاو نام چاه مىباشد . اين گمان هم وجود دارد كه كاو صورت مختصر شدهء كه او باشد ، ولى با رسم الخط كتاب سازگار نيست . بههرحال ضبط متن رعايت شد .