خندق ، خاكريز [ و ] باستيانهاى بسيار محكم معتبر دارد . « 5 » هوايش از مصر بهتر است . اكابر تابستانها از مصر به اسكندريه آيند . سكنهء آن عرب و فرنگى و ترك [ اند ] . كوچهها و بازارها اكثر به رسم فرنگى [ است ] . عمارات بسيار عالى دارد . كوچهها سنگفرش ، [ و ] عماراتش اكثر از سنگ تراشيده [ است ] .
يك كوچهء مخصوص دارد ، بسيار عريض و طولانى . عمارات خيلى معتبر همه از اهل فرنگستان است . دو سه محل وسيع در اين كوچهها واقع است . حوضها و درخت دارد . [ 63 آ ]
بناها و گردشگاهها
بهطورهاى خوش بهجهت تفرجگاه مردم لكانتهها و مغازهها و ميخانههاى بسيار عالى از مال همهء فرنگستان دارند . تجار معتبر از همهجا در اين بندر هستند .
خانهها و عمارات عالى [ و ] باغات باصفا از بناهاى محمد على پاشا و ابراهيم پاشا و كسانشان در داخل و خارج اين شهر بسيار است . دو سه جاى مشخص خوبى است كه شبها فرنگيها در آن جاها ساز مىزنند و آواز مىخوانند .
همهكس براى تماشا مىروند . جمعيت زيادى از اهل فرنگستان خاصه فرانسه و انگريز در اين شهر جمعاند .
گياهان و ميوهها
درخت خرما و اقسام مركبات خاصه پرتقال و ليموى آب [ و ] نارنگى كه در آنجا يوسف افندى « 6 » نامند بسيار است . باغات خوب دارند . محل زراعتش بسيار است . نيشكر [ و ] پنبه خيلى مىكارند . انجير و انگور و انارش خوب است .
زردآلو ، توت و بادام هم به عمل مىآيد . باقلا ، لوبيا و عدس اين ولايت مشهور
هامش
( 5 ) . « و در جنب آن شهر به چهار فرسنگى ، قلعهء عظيم است بر روى كوهى نهاده كه بر دريا مشرف است » . ( حمد الله مستوفى ، نزهة القلوب ، به اهتمام لسترنج ، چاپ ليدن ، 1913 ، ص 247 ) .
( 6 ) . « و نارنگى را در اين مملكت يوسف افندى مىگويند ، و وجه تسميه را گفتند ابتدا از اين درخت در اين مملكت نبوده ، يوسف افندى نام از مالطه يك درخت آورده . . . . . . بدين واسطه به اسم او مشهور شد » . ( سفرنامهء فراهانى ، ص 143 ) .