آبدهى اين قنات چندان زياد نبود و به يك دوم تا سه چهارم سنگ مىرسيد . « 1 »
قنات حاج عليرضا
دربارهء اين قنات پيش از اين ، در دوران فتحعلى شاه قاجار سخن گفتهايم .
قنات سردار
قنات سردار در امتداد خيابان اصلى ( خيابان نظامآباد ) روبه پايين آمده و در شمال كوچهء عظيمپور عمق آن به 4 مترى مىرسيد و در 50 مترى كوچهء عظيمپور ، به سمت باختر منحرف شده و به منازل وارد مىگرديد و از آنجا به آسياب سردار رفته آسياب را چرخانده با عمق 8 متر خارج شد . اين قنات سپس خيابان آسياب سردار را قطع مىنمود ، بعد كمى منحرف شده وارد قسمت غربى خيابان منتهى به جادهء آبعلى شده و در امتداد خيابان سرازير شده و خيابان مازندران را در مقابل كوچهء روزبه عراقى در عمق 4 مترى قطع مىكرد . از آنجا به سمت غرب منحرف شده از زير منازل عبور و كوچهء قدوسى را در عمق 2 مترى در مقابل كوچهء مولوى قطع و وارد منازل غربى كوچهء قدوسى شده آنگاه كوچهء واحدى را نيز قطع و در امتداد غربى كوچهء آسياب پايين رفته سپس وارد آسياب والى مىشد و در عمق 8 متر از آسياب خارج و در امتداد مسير سابق به سمت جنوب سرازير و خيابان دربند را در عمق بيش از 4 متر قطع و در محل تلاقى با خيابان زريننعل به دو رشته تقسيم مىشد . يك رشته آن به سمت جنوب غربى سرازير شده خيابان خورشيد را در عمق 5 / 3 متر قطع و در شمال خيابان ژاله ( شهدا ) و نبش خيابان ايران ( چهار راه آب سردار ) ظاهر شد .
رشتهء دوم اين قنات در امتداد خيابان زريننعل به سمت مشرق پيش مىرفته و خيابان 17 شهريور شمالى ( شهباز سابق ) را در مقابل كارخانهء برق در عمق 5 / 2 متر قطع و وارد كارخانه مىشد ، سپس از ضلع جنوبى آن در عمق دو مترى و خيابان فرحآباد ( پيروزى كنونى ) به فاصله 100 مترى ميدان شهدا ( ميدان ژاله سابق ) قطع مىكرد و آنگاه به سمت اكبرآباد رفته در آنجا ظاهر مىشد . آبدهى اين قنات در بهار 5 تا 6 سنگ و در پاييز 4 تا 5 / 4 سنگ بوده است .
هامش
( 1 ) . تهران در گذرگاه تاريخ ايران ، ص 187 - 189 .