غياث الدين جمشيد كاشى
و اما شرح احوال جمشيد بن مسعود بن محمد ابن محمود بن طبيب كاشانى الملقب بغياث - الدين مردى بود منطقيات و طبيعيات و الهيات را از پارسى و پهلوى و تازى آنچه تصور شود بسند صحيح فرا گرفته و از منقولات و معقولات دانا و توانا و در حكمت علمى و عملى فرزانهاى فاضل و فيلسوفى كامل بود ، خاصه در علم حساب و هيئت هندسه و موسيقى كه اصول علم رياضى است .
مصنفاتش بر تفوق او از ساير علما و حكماى اين فن برهانى قاطع است ، من جمله كتاب مفتاح الحساب و كتاب زيج خاقانى و كتاب سلم السماء و كتاب نزهة الحدايق و رسالهء محيطيه كه ببراهين هندسى [ 302 ر ] و حسابى نسبت قطر و محيط را در آن مشخص كرده ؛ چون متقدمين حكما را عقيده آن بود كه تشخيص قطر به محيط از جملهء محالات است و ابرخس و بطلميوس نيز در كتاب مجسطى « 1 » كه از ملفقات ايشان است و حكما بهيأت تام توصيف كردهاند نيز اشعار بر امتناع اين مطلب نمودهاند ، آن فرزانهء حكيم رسالهء مزبوره را موافق براهين هندسى و حسابى و قواعد جبر و مقابله بر تشخيص و اثبات وتر يك درجهء قوس و نسبت محيط بقطر تأليف و تصنيف كرده .
گويند زمانى كه ميرزا الغ بيك بن [ شاهرخ بن ] امير تيمور گوركان تقريبا در سنهء هشتصد و چهل و چهار هجرى بجهة بستن زيجى بديع قاضى زادهء رومى را كه در اين فن حكيمى كامل بود باعزاز تمام
هامش
( 1 ) - اصل : مجستى