پانزدهم ملك طاهربن امير شمس الملك المتخلص به ضيا ، در مدح پدرش گفته :
تو شمس و من ضيا و داند همه كس * از شمس بود بهركجا هست ضيا
موافق مجمع التواريخ اسم اصلى او امير محمد بوده ، هلاكو خان كمال مبالغه را در تعظيم و توقير او داشت . لقب تركى داد به امير بيك مشهور شد . بناى حصاربندى و ادارهء شهرخوى از مستحدثات او است .
بتكدههاى خوى و سلماس را منهدم ساخت و هنوز تلهاى خاكستر كه اموات خود را سوختهاند باقى است . در تاريخ الفى مسطور است كه درختا هم [ 248 پ ] شهرى باسم خوى بوده ، اين ملك را هم شبيه او ساخته نامش راختاى ايران نهادند . و ديگر از مستحدثاتش نهرى بزرگ است و مسجد و معبدى عالى باسم امير بيك موسوم است و الان آثار همه باقى است . ممالك پدر را متصرف بود . معاصر او كتاقا آن است . يكصد و چهارده سال عمر كرد و يكصد سال سلطنت نمود در سنهء ششصد و هفتاد و شش هجرى وفات كرد . در مقبرهاى كه سلطان صلاح الدين در بلوك سلمان - سراى ولايت ارمن براى پدرش ساخته بود مدفون است . از آن بقعه آثار شاليده « 1 » گنبد و سنگ مزار باقى است كه اسم اجدادش در دور آن سنگ مرقوم مىباشد و يك مقبرهء بزرگى در دمشق مخصوص خود ساخته كه چنان بناى عظيمى هرگز ديده نشده . نبيرهء او ملك طاهردر آن مدفون است .
شانزدهم امير احمد بيك بن ملك طاهر - موافق تاريخ اخشيدى از هيبت شجاعت و شمشير او جمعى كثير از اتراك مسلمان شدند . چنان كه
هامش
( 1 ) - - شالوده ، در لغات به صورت شالده هم ضبط شده است