و در جنب حظيره چمنى به غايت مروح ساخته و در پيشان چمن بقعهء مروح ساخته موسوم به « مرشديه » و علما و اهل اللّه و درويشان غالب اوقات در آن بقعه ساكن مىباشند و هر كس را به مرتبهء خود سفره مىرسانند و در شب جمعه شورباى خوب جهت عوام مىسازند و به حاضران مىرسانند و به سماع قيام مىنمايند ، و وضيع و شريف حاضر مىشوند و در صبح و شام نقارهء مرشدى مىزنند ، و در مسجد به اقامت جمعه قيام مىنمايند و علما وعظ مىفرمايند .
و بناى اين مسجد در سنهء تسع و اربعين و ثمانمائه بوده ، اما هنوز اتمام نيافته . به خير و زودى تمام گردد ، ان شاء اللّه .
* * * ذكر مساجد جمعهء يازدهگانه تمام شد و اكنون در تحقيق بناى مدارس داخل و خارج شهر قيام نموده شود ، ان شاء اللّه تعالى .
ذكر مدارس داخل و خارج و رصد وقت و ساعات
اول مدرسهء ركنيه كه امّ البقاع است و در هيچ مملكت نظير خود ندارد و مثل وقت و ساعات در هيچ بلاد نيست و هيچ مسافر نشان نداده . / 122 /
[ ذكر مدارس داخل شهر ]
ذكر مدرسهء ركنيه
بانى مدرسه و رصد مولاناى اعظم سعيد ركن الحق [ 143 ] و الدين محمد بن نظام الحسينى است ، و او سلطان سادات و اهل عمايم بوده و خيرات او بيرون از حصر است .
و اين عمارت بر علوّ همّت او دالّ است . درگاه رفيعش رشك معمورهء آفاق و جفت منارهء او « 1 » به اقامت در روى زمين طاق است ، اندرون مدارسش « 2 » از عمارت گنبد و صفهها و سراچهها جهانى معمور ، رصد وقت و ساعتش آسمانى پرنور ، تمام اوضاع و ادوار فلكى درو مبيّن ،
مصرع :
آسمانى است مشكلّ شده بر روى زمين .
ديدهء اولو الابصار در او حيران و عقل اولو الالباب در وضع بناى او سرگردان .
هامش
( 1 ) . مل : منارهها .
( 2 ) . ف : مدارس .