يكى از دوستان صميمى من ( آقاى لورنس لاكهارت ) مقاله سودمندى در زمينه جنگهاييكه ايرانيان در خليج كردهاند نوشته و كنجكاوى و موشكافى فراوانى كرده و نسخهاى از آن را پيش از آنكه چاپش كنند براى من فرستاده .
همين كه خواندم ديدم بسى رنج برده و دريغ است اين مقاله از نظر خوانندگان فارسىزبان نگذرد و اينست كه آن را در اينجا مىنگارم :
ميرزا مهدى وقايعنگار نادر در زمينه جنگهاى ايرانيان در عمان ميان سال 1737 و 1744 چندان خامهفرسايى نمىكند و شايد سبب اين قضيه آن است كه عمان نسبتا ميدان جنگى از صف دوم بوده و نادر خودش بدانجا نرفته - فسائى هم در فارسنامه خودش چندان در اين موضوع سخن نمىراند با آنكه محمد تقى خان شيرازى بيگلر بيگى فارس در اين جنگها خيلى دست داشته است .
از سوى ديگر منابع عربى و اروپايى آگاهى فراوانى در اين زمينه در بردارند - مهمترين سندى از اسناد معاصر سجلات نمايندگان شركت هند شرقى در خليج ايران مىباشد و تا آنجا كه من آگاه شدهام هيچيك از آنها كه داستان اين جنگها را نگاشتهاند از اين نوشتها سودى نبردهاند ج . آتر كه در برخى از آن مدت در بصرهاش گماشته بودند اشاراتى چند به اين لشكركشيها كرده و آن را در كتاب خود « سفرى بتركيا و ايران » « 1 » ذكر نموده ولى اطلاعاتش هم ناتمام است و هم درست و رسا نيست و البته شرحيكه كارستن نيبهر « 2 » در جغرافيا و تاريخ عمان در كتاب خود « 3 »
هامش
( 1 ) .Voyage en Turquie et en perse( 2 ) .Carston Niebhur( 3 ) .Beschreibung von Arabien Chalres Cuillain