فرستاد ، و او قصيدهيى را به زبان راجه تقديم داشت كه خيلى پسند افتاد ، و بعد ازين سه سال در انجا ماند و به خواهش راجه قرآن عظيم را به زبان هندى ترجمه كرد ، و راجه آن را روزانه مىشنيد . « 1 »
ديگر از مظاهر جريان فرهنگى و فكرى درين عصر اينست كه زبان عربى و درى از راه خراسان و كابل و زابل ، بسرزمين هند رسيد ، و علماى مشهورى در علوم اسلامى و ادب عربى درين سرزمين نشو و نما كردند ، و يا رجال آن در مجامع عربى و دربارهاى امراى عرب محشور و مشهور گشتند ، كه در اختلاط فرهنگى اين عصر دستى داشتهاند . مثلا ابو عطاء افلح بن يسار سندهى ( شاعر عربى و مداح امويان و عباسيان متوفى بعد از 180 ه ) « 2 » و ابو معشر نجيح بن عبد الرحمن سندهى ( فقيه و محدث و صاحب مغازى متوفى 170 ه ) « 3 » و ابو على سندهى ( صوفى صاحب حقايق و مواجيد و استاد بايزيد بسطامى در حدود 200 ه ) « 4 » و ابن دهن هندى ( طبيب بيمارستان برامكه در بغداد و مترجم چندين كتاب طبى هند به زبان عربى ) « 5 » و صالح بن بهله هندى ( طبيب ايام هارون الرشيد در بغداد ) « 6 » و منكه طبيب معروف هندى در عصر هارون و مترجم بسا كتب طبى هند در عربى ، « 7 » و ابو عبد اللّه محمد بن زياد ( 150 / 231 ه ) مشهور به ابن الاعرابى سندى كه پدرش بغلامى از سند آورده شد ، ولى فرزندش يكى از اعلام لغت و ادب و شعر عربى و استاد دانشمندان اين علم گرديد ، كه تأليفات زيادى دارد ، و از انجمله ده كتاب او موجود و يا شناخته شده است . « 8 » و هر يكى ازين رجال هندى در علم و ادب دورهء اول عباسى كارنامههاى درخشانى دارند .
هامش
( 1 ) - عجايب الهند 3 طبع ليدن
( 2 ) - فوات الوفيات 1 / 73 از ابن شاكر طبع قاهره 1282 ق
( 3 ) - نزهة الخواطر 1 / 45 از سيد عبد الحى هندى طبع حيدرآباد دكن 1947 م بحوالت سمعانى و ذهبى .
( 4 ) - كتاب اللمع 401 از ابو نصر سراج طوسى طبع قاهره 1960 م
( 5 ) - نزهة 1 / 51
( 6 ) - نزهة 1 / 53
( 7 ) - الفهرست 343
( 8 ) - بروكلمان در تاريخ ادب عرب 2 / 203 و احمد امين در ضحى الاسلام 1 / 232