زيبا آراسته بود و همگى را شاهان وقف كرده بودند . پاسيكويچ در سال 1243 قمرى آنها را برد » .
بعد از درگذشت شاه عباس و در زمان سلطنت شاه عباس ثانى ، يعنى در سال 1057 هجرى قمرى ، همزمان با بناى گنبد مقبرهء شاه اسماعيل ، به منظور حفظ و نگهدارى آن اشياء با ارزش ، بناى چينىخانه احداث گرديد .
اين بنا تالارى است مربع شكل كه قريب هيجده متر قطر دارد ولى خروجيهاى طاق مانندى به شكل پنج ضلعى كه ، در وسط هريك از اضلاع آن ساخته شده ، اين محوطه را به صورت بيست و هشت ضلعى زيبائى درآورده است .
در وسط خروجيهاى سه طرف آن ، در شرق و جنوب و غرب ، دو پنجره گذاشته شده كه يكى در بالاى ديگرى و كوچكتر از آنست ولى در خروجى سمت شمالى بجاى پنجره در ورودى چينىخانه قرار دارد .
در ديوارهاى طرفين خروجيها و نيز در خود ديوارهاى اصلى اشكافهاى ديوارى با درهاى بلند و مجلل ساخته شده است كه كلمهء مقدس « اللّه » با نقش زيبا زينتبخش آنها مىباشد . اين اشكافها در درون ديوارها احداث گرديده و با تختهبندىهاى داخلى به صورت قفسههائى براى گذاشتن كتابها و چيدن ظروف درآمده است .
سقف چينىخانه گنبد بزرگ و مرتفع و وسيعى است و داخل آن با گچبريهاى بىنظير و رنگآميزى مخصوص و طلاكارىهاى ظريف به صورت شاهكارى از صنعت و معمارى و گچبرى قرن يازدهم هجرى خودنمائى مىكند . اين گچبريها بطور مجوف و توخالى با ظرافت خاصى صورت گرفته و در آنها جاى ظروف از قبيل مرتبان ( تنگ ) و كاسه و بشقاب و پياله و غيره منظور گرديده است .
گچبريها و تزييات داخلى چينىخانه ، با تقليد از اسلوب گچبرى عمارت عالى قاپوى اصفهان ، ساخته شده ولى زيباتر از آن از كار درآمده است زيرا در عمارت عالىقاپو راهروهاى باريك و اطاقهاى كوچك را بدان نحو گچبرى كردهاند از اينرو محدوديت محيط مانع ايجاد طرحهاى زيبا در موقع احداث ، و نمايش واقعى آن بعد از ساختمان گرديده است . حال آنكه در چينىخانهء وسيع و با عظمت اردبيل گچبريها با اسلوب بسيار مطلوبى طرحريزى شده و به وضع با شكوهى خودنمائى مىكند .
اردبيل در گذرگاه تاريخ ( فارسى ) — صفحة 248
مساهمون: بابا صفرى
ص٢٤٨