كوههاى معروف ديگر قوچان عبارتند از آقكمر ، سنجربيك ، پتلهگاه ، زيلان ، گلول ، آسلمه على بلاغ در شمال ؛ شاهداغى ، امام داغى ، و آرموقلو در شمال غربى و كوه محمد بيگ در جنوب كه تا شاه جهان ادامه دارد ، در برسلان به « قشقه » ، در برگيش به « كليدر » ، در آقچشمه به « بابا سبز » ، و در جرتوده به « بابا كمر » و شاهمراد معروف است كه قلهء آن را بزغالهكش مىگويند .
كوههاى آقمزار و هزار مسجد را « سريال » مىگويند و امتداد آن شرقى غربى است كه بلندترين نقطهء آن « محمد على بيگ » نام دارد .
كوههاى شمال « سلطان زيرابه » ، به « كماس » و « شاه حسن » و « بابا بلند » معروف است . اين كوهها امتداد كوههاى البرز و برجستگيهاى بلخان كوچك و بزرگ در تركستان شوروى است و رشتههاى موازى آن به صورت قوسهايى با انحناى شمالى درآمدهاند .
اين كوهها از طاقديسها و ناوديسهاى موازى متعددى تشكيل شده كه دشت پهناورى از مغرب شيروان به سوى مشرق ، آن را به دو كوهستان تقسيم كرده است . شهرهاى شيروان ، قوچان و مشهد در اين دشت قرار دارند . در ساختمان كوهستان شمالى ، آهكهاى اواخر دوران دوم زمينشناسى سهم عمدهاى دارند .
عوامل فرسايش بهطور عميقى در شكل ظاهرى آن تأثير گذاشته و صخرهها و تيغههاى ديوار مانند زيادى به وجود آورده است . گاهى چين خوردگى و مقاومت سنگ در برابر فرسايش ، كوهها را به صورت قلعههاى طبيعى درآورده است . به عنوان مثال مىتوان به كلات نادرى اشاره كرد ، هزار مسجد يكى از بلنديهاى مهم اين كوهستان است .
در درههاى شمخال ، كهنه اوغاز ، اسفجير ، يدك ، عمارت و شارك ، در بادام ، رشوانلو ، قوشخانه ، استاد و خسرويه فرورفتگيهايى در بين كوهها ايجاد شده است . « 1 » كوههاى قوچان عموما محل ييلاق دامداران است . در اين كوهها « گون » كه از ساقهء آن كتيرا استخراج مىشود به حد وفور يافت مىشود و يكى از منابع درآمد مردم محسوب مىگردد . « 2 »
هامش
( 1 ) . جابانى ، محمد . جغرافياى سال اول نظرى ، ( پلى كپى ) سال 1354 .
( 2 ) . رحمتى ، عبد اللّه . جغرافياى شهرستان قوچان ، ( پاياننامه ) ، 1340 - 1341 ، ص 19 .