پىنوشتها
شرح
( 1 ) . شكوه شمس ، ص / 63 استاد آشتيانى ، جاى ديگر ، مرقوم فرمودهاند : « مثنوى معنوى مولوى . . . بهترين وسيله براى تعليم و تعلّم معارف اسلامى است » ( شرح مثنوى معنوى ، نيكلسون ، ترجمه و تعليق : لاهوتى ، 1 / هشتادونه ) .
( 2 ) . مولانا جلال الدّين ، گولپينارلى ، ص 20 .
( 3 ) . گفتهاند : « در مقام مقايسه بين تقريرات شمس و مثنوى شريف ، شخص وارد به مباحث ذوقى به سهولت در مىيابد كه . . . مولانا نه تنها ترجيح بر شمس الدّين تبريزى دارد بلكه جاى مقايسه باقى نمانده است و لذا مىتوان گفت مولانا روح لطيف و بىآلايش خود را در مرآت نفس شمس تبريزى مشاهده كرد » ( شكوه شمس ، ص نود و يك ) « و خود را در آينهء نفس محبوب خود ديده است و اشتبه عليه الأمر » ( همان ، ص نود ) .
( 4 ) . سلسلهء مولويّه كه تاريخ واقعىاش از سلطان ولد آغاز مىشود ، بنا بر نظر خود اهل اين سلسله ، يك سلسله يا طريقت صوفيانه ، به معناى دقيق و اصطلاحى كلمه محسوب نمىگردد . ( نگر : مرآة المثنوى ، ص 14 و 15 ) .
( 5 ) . در نگارش اين نقد حال و گزارش آثار ، بهرهياب بودهام از : زندگانى مولانا جلال الدّين محمّد ، فروزانفر ، صص 3 - 110 ؛ و : مولانا جلال الدّين ، گولپينارلى ، صص 91 - 247 ؛ و : شكوه شمس ، صص 28 - 62 ؛ و : گزيدهء غزليات شمس ، دكتر شفيعى ، صص نه - پانزده ؛ و : آشنايى با مولوى ، دكتر غلامرضا سليم ، صص 13 - 33 .
( 6 ) . براى پارهاى آگاهيهاى اجمالى دربارهء جنبهء تعليمى شعر صوفيان فارسى گو و خصوصا « مثنوىهاى تعليمى » ، نگر : شعر صوفيانهء فارسى ، ص 116 به بعد .
( 7 ) . ارزش ميراث صوفيّه ، ص 147 .
( 8 ) . سنج : عرفانيّات ، ص 272 .
( 9 ) . نمونه را ، نگر : عرفانيّات ، ص 270 و 271 و 288 .