لازم است كه بپرسيم اين توشه بردارى چيست ، براى كيست و چگونه مىباشد ؟
آيا تنها آنكه بر جايگاه عرفان و شناخت - بر قلّهء قرب الهى و مبدا آمرزش گناهان و افزايش نيكىها - ايستاده است ، براى خود توشه تقوا برمىگيرد ؟ يا او مكلّف است كه اين توشه مقدّس را براى ديگران نيز فراهم كند ؟ و اين ديگران كيانند ؟
طبيعى است كه پيش از هر چيز انسان ، مكلّف به توشه بردارى براى خويش است و نيز طبيعى است كه انسان مكلّف به توشه بردارى براى ديگران هم باشد ، زيرا شأن انسان اين نيست كه از ديگران كنارهگيرى كند ، بويژه اينكه اسلام هرگونه خودبينى و خودخواهى را نفى مىكند ، دراين باره قرآن مجيد مىفرمايد :
( . . . وَالْأَقْرَبِينَ بِالْمَعْرُوفِ حَقّاً عَلَى الْمُتَّقِينَ ) « 1 » .
« . . . و براى خويشاوندان به طور پسنديده ، [ اين كار ] حقّى است بر پرهيزكاران . » بر فرد مسلمان واجب حتمى است كه براى نزديكان و خويشان كه در رأس آنها فرزندان قرار دارند خير و تقوا طلب كند .
پدر و مادر در موسم حجّ به اندوختن تقوا دعوت شدهاند ، نه فقط براى خود ، بلكه شايسته است براى آنها كه در شهرشان ماندهاند يعنى فرزندان ، بلكه بيشتر از آن ، براى فرزندانى كه در پشتها و رحمها قرار دارند ، توشهء تقوا برگيرند ، تا سلالهء خانواده مؤمن مسلمان ، پشت به پشت و نسل به نسل در فضاى دينى قرار گيرند و از برگشت به عربيّت و جاهليّت بعد از
هامش
( 1 ) - سورهء بقره ، آيهء 180 .