داراى مذهب شافعى بودند ، « 1 » اما در دورهء صفويه جزو خاندانهاى شيعى به شمار مىرفتند .
اسناد تاريخى و آثار تأليفى افراد اين خاندان از اوايل قرن هشتم بر جاى مانده است ، اما صائن الدين در نفثة المصدور دوم از آبروى هفتصد سالهء خاندان خويش ياد مىكند ؛ « 2 » و اين قرينهاى است دالّ بر اينكه در زمان او نشانههاى كهنترى از ايشان شناخته مىشده كه امروزه بر ما ناپيداست . در تاريخ سيستان از چند تن با لقب « تركه » ياد مىشود ؛ « 3 » لكن دليلى در دست نيست كه ثابت كند آيا آنان از همين خاندان مشهور تركه بودهاند يا خير .
1 - 1 - صدر الدين محمد
نخستين فرد شناخته شده از مشاهير خاندان تركه ، ابو حامد صدر الدين محمد بن حبيب اللّه است كه با رشيد الدين فضل اللّه همدانى ، وزير غازان خان و اولجايتو ، مكاتباتى داشت و او را نزد رشيد الدين ارج و منزلتى ويژه بود .
آثار صدر الدين شامل موضوعات حكمى با گرايش عرفانى است . كتاب قواعد التوحيد او را كه در وجود مطلق است ، نوهاش صائن الدين با عنوان تمهيد القواعد شرح كرده است .
صائن الدين در كتاب مزبور از ديگر آثار نياى خويش هم نام مىبرد ؛ از جمله مطالبى را به كتابهاى الاعتماد الكبير ، الحكمة المنيعة « 4 » و الحكمة الرشيدية ارجاع مىدهد . « 5 »
در نامهاى كه خواجه رشيد الدين فضل اللّه در حدود سال 712 هجرى به صدر الدين محمد نوشته است ، خداى را شكر مىگزارد كه چنان مرتبهاى به وى ارزانى داشته كه
هامش
( 1 ) . چهارده رساله ، ص 147 .
( 2 ) . همان ، ص 215 .
( 3 ) . در شرح خروج امير حمزه بن عبد اللّه خارجى به سال 181 ه آمده است كه عيسى بن على بن عيسى به جنگ او رفت و حفص بن عمر بن تركه را بر سيستان خليفه كرد . . . ( تاريخ سيستان ، ص 156 - 159 ) . در زمان معتصم پسر هارون الرشيد ، عدهاى از بزرگان در سيستان به اتهام همكارى با ابى بن الحضين خارجى دستگير و در قلعهء هرى محبوس شدند كه احمد بن محمد بن تركه نيز در زمرهء آنان بود ( همان ، ص 184 - 185 ) . در ماجراى عصيان آوردن خالد بن محمد بن يحيى نيز احمد بن تركه دستگير گشته به كوهتز فرستاده شد و در سال 309 ه به قتل رسيد ( همان ، ص 308 ) .
( 4 ) . نسخه بدلها : الحكمة المتقنة ، الحكمة المتبعة .
( 5 ) . نگاه كنيد به تمهيد القواعد ، ص 56 ، 57 ، 128 و 161 .