اما اينكه مؤلّف علامه فرموده است اگر همه تصورات و تصديقات بديهيّه باشند بر فرض امكان مقدمهاند از براي ساير علوم خالى از مناقشه نمىباشد و اينكه فرمودهاند اگر همه معلومات كسبى باشند بايد امورى بديهي موجود باشند كه مبدأ اكتساب نظريات قرار گيرند نيز متحمّل ايراد و اشكال است .
م - « فموضوع هذا العلم هو الذات الأحديّة و نعوتها الأليّة و صفاتها السّرمدية » .
ش - و قد اشتهر عنهم : ان موضوع كل علم ما يبحث فيه عن عوارضه الذاتيّة . و مراد از عوارض ذاتي عند التحقيق و بنا به تصريح أهل تحقيق هي العوارض التي تعرضه لذاته أو لأمر يساويه بنا بر مبناى محققان عارض از ناحيهء جزء أعم عرض ذاتي نمىباشد . تعجب و ضحك نسبت به انسان از اعراض ذاتي و نسبت به حيوان از عوارض غريبه بشمار مىروند . لذا حس و حركت ارادى از عوارض ذاتي حيوان و نسبت به انسان از عوارض غريبه محسوب مىشوند .
بنا بر آنچه كه ذكر شد هر عرضى كه بالذات عارض موضوع و معروض شود و در مقام عروض حيثيّت ذات كافى جهت عروض باشد بدون آنكه
رسائل قيصرى ( حواشى آقا محمد رضا قمشه اى ) ( فارسى ) — صفحة 26
مساهمون: داود بن محمود القيصري
ص٢٦