مصنفات فارسى ( فارسى ) — صفحة 382
صفحه 1 / اشكال طريقت نشود حل بسؤال ( 2 - ) سمنانى رباعى مذكور را - كه بسيار مشهور و در بيشتر نگارشهاى عرفانى آمده - از على لالاى غزنوى دانسته است . از على لالا تا كنون اثرى نمىشناسيم و ليكن در برخى از منابع او را از شاعران سدهء هفتم هجرى ياد كردهاند - نفيسى ، تاريخ نظم و نثر 1 / 180 و 2 / 746 . معصومعلى شاه در طرائق 2 / 339 اين بيت را از او دانسته : در بندگى تو آن كه يكتاست * لالاى على ، على لالاست جامى در نفحات 437 اين رباعى را از على لالاى غزنوى برشمرده است : هم جان به هزار دل گرفتار تو است * هم دل به هزار جان خريدار تو است اندر طلبت نه خواب در وى نه قرار * هر كس كه در آرزوى ديدار تو است نجم الدين محمود اصفهانى همين رباعى را بدون ذكر نام قائل آن آورده ، و عبد الرحمن اسفراينى نيز رباعى مذكور را نقل كرده و متعرض قائل آن نشده است - مناهج الطالبين 217 ، كاشف الاسرار 52 . بنابراين از آنجا كه اسفراينى آن را به نام على لالا ثبت نكرده با توجه به رابطهاى كه به لحاظ عرفانى با على لالا داشته است نسبت دادن رباعى مذكور را به لالا دشوار مىسازد . نيز - شوشترى ، مجالس - المؤمنين 2 / 134 . صفحه 2 / كنت كنزا مخفيا فأردت ان اعرف ( 3 - ) حديث قدسى است و بسيار مشهور ، كه داود پيغمبر از حقتعالى از چرايى خلقت سؤال كرده و خداوند از تجلى ذاتى خود به اين عبارت تعبير كرده است - الاصول - العشرة 83 ، المصباح فى التصوف 155 ، رشف النصائح سهروردى ( ترجمه ) 59 ، فيه ما فيه 293 ، العروة لاهل الخلوة و الجلوة 232 . صفحه 2 / اول ما خلق الله تعالى نورى ( 4 - ) از موضوعات است كه در نزد صوفيه به احاديث اوائل شهرت دارد و به جاى نورى ، . . . العقل ، . . . القلم ، . . . روحى ، . . . الجوهر ، . . . العرش نيز روايت شده است . مؤلف اللؤلؤ المرصوع 26 وجوه مختلف خبر مذكور را آورده و همه را از موضوعات دانسته است . زبيدى وجه « اول ما خلق الله تعالى العقل » را حديث مىداند به روايت ابى امامه و عايشه و ابى هريره و ابن عباس - اتحاف السادة المتقين 1 / 452 . وجه « اول ما خلق الله القلم » را ابن حنبل حديث دانسته است و ابو داود و ترمذى نيز به مانند او قضاوت كردهاند - مسند احمد 5 / 317 ، سنن ترمذى ، قدر 17 ، سنن ابو داود ، سنت 16 . حاكم نيشابورى نيز وجه « اول . . . القلم » را به روايت ابن عباس از احاديث صحيح دانسته است - المستدرك 2 / 454 ، نيز - ذهبى ، ميزان الاعتدال 1 / 564 ، العروة 126 ، نصوص الخصوص 118 ، الانسان الكامل 9 - 398 ، مرصاد العباد 30 ، المصباح فى التصوف 159 . صفحه 2 / ان لربكم فى ايام دهركم نفحات ( 5 - ) سيوطى در الجامع الصغير 1 / 80 آن را حديث دانسته و به اين صورت آورده است : ان لربكم فى ايام دهركم نفحات فتعرضوا له لعله أن يصيبكم نفحة منها فلا تشقون بعدها أبدا - احاديث مثنوى 20 .