1 . سر سماع
صفحه 1 / شيخ سعيد على لالا
( 1 - ) رضى الدين على بن سعيد ( يا سعد ) بن عبد الجليل لالا غزنوى از مشايخ بنام سدهء ششم و هفتم هجرى است . پدرش پسرعم سنائى غزنوى بوده و مريد شيخ ابو يوسف همدانى ، كه از سوى پيرش به لالا ملقب شده ، و لالا به گونهء فارسى هروى به معناى برادر است « * » . على لالا مريد شيخ نجم الدين كبرى بوده و هم مدتى دست به دامن ارادت و ولايت شيخ مجد الدين بغدادى زده است . علاء الدوله در مجالس خود گفته است كه على لالا از نجم الدين كبرى و مجد الدين بغدادى به سال كمتر بوده ولى پيشتر از آنان در زى صوفيان درآمده است - چهل مجلس 226 / نوربخش قهستانى با آنكه پدر او را غزنوى دانسته و ليكن خودش را به اسفراين نسبت داده است - سلسلة الاولياء ش 92 و ش 215 / و جامى باآنكه ترجمهء على لالا را از چهل مجلس سمنانى نقل كرده و ليكن متذكر اين نكته شده كه نامبرده به سفر هندوستان نيز رفته است - نفحات الانس 436 ، قياس كنيد با چهل مجلس 226 / اين سخن جامى مؤيد اين است كه او سر گذشت على لالاى غزنوى را با يكى ديگر از صوفيان بنام سدهء 6 و 7 هجرى كه مشهور به على لالاى جوينى بوده ، بهم آميخته است . و همين اختلاط در روضات الجنان حافظ حسين و طرائق معصومعلى شاه و ديگر نگارشهاى رجالى و تاريخى متأخر و معاصر هم ديده مىشود . لازم به يادآورى است كه على لالاى جوينى يكى از مريدان و خليفگان شيخ ضياء الدين ابو بكر حاتمى جوينى بوده است كه سلسلهاى پرآوازه در عرفان خراسان ، مقارن حملهء مغول به ايران بوده . ذكر برخى از حالات على لالاى جوينى و مسافرت او به هندوستان در كتاب مناقب حاتمى آمده است - مرواريدهايى در صدف ، بجمع و تدوين نگارنده ، رسالهء نخست ، تهران ، زير چاپ / بارى ، على لالاى غزنوى در سوم ربيع الاول 642 درگذشته است . سمنانى در تذكرة المشايخ ( - همين كتاب ، رسالهء تذكرة المشايخ ) مدفن او را اسفراين دانسته و جامى و نوربخش و حافظ حسين و معصومعلى شاه از او نقل كردهاند . مرحوم نفيسى خاكجاى او را در غزنى ، در ميان روضهء سلطان محمود غزنوى دانسته است - تاريخ نظم و نثر 2 / 746 ، و عدهاى گنبد لالا را در راه شيراز ، مدفن على لالاى غزنوى مىدانند - طرائق 2 / 339 .
هامش
( * ) بعضى لالا را در اين موضع به معنى بنده ، غلام و درخشنده گرفتهاند - طرائق الحقائق 2 / 339 .