صورت شيخ
مؤلف تحفة العرفان گويد « 1 » : « از جملهء لطفها كه حق - جل و علا - در شأن شيخ فرموده يكى آن بود كه چهرهاى بهغايت خوب داشت ، چنانچه هر كه در وى نگرستى روحى و راحتى به دلش رسيدى ، و اثر ولايت در جبين مبينش بديدى ، و آن عكس پرتو اندرون مباركش بود كه ظاهر مىشد . » « 2 »
مرض
در اواخر عمر او را نوعى فالج عارض شد ، امّا تغيير حالى در وى نداد ، بلكه شوق او را به كار افزون كرد . يكى از مريدان - بىآنكه بوى بگويد - بمصر رفت و از خزاين ملوك قدرى روغن بلسان خالص براى مداواى شيخ آورد . شيخ گفت : « خدات جزاى نيّتت را بدهاد ! از در خانقاه بيرون رو . آنجا سگى است گرگين بر پهلو خسبيده ، آن روغن را بر وى بمال ، و بدانكه درد روزبهان به هيچ روغن دنياوى به نشود ، آن بنديست از بندهاى عشق ( خداى تعالى ) بر پاى وى نهاده ، تا آنگاه كه به سعادت ديدار وى برسد . » « 3 »
وفات
شيخ روزبهان در نيمهء محرّم سال 606 « 4 » درگذشت ، و سيد قاضى
هامش
( 1 ) - ورق 13 الف .
( 2 ) - فخر الدين عراقى در عشاقنامه گويد ( كليات طبع سعيد نفيسى ص 316 ) :پير شيراز ، شيخ روزبهان * آن بصدق و صفا فريد جهان . . .سالها با جمال جانافروز * روز شب كرده بود و شبها روز .( 3 ) - شد الازار ص 247 ، هزار مزار ص 112 ، نفحات الانس چاپ ليس ص 289 .
( 4 ) - تحفة العرفان ورق 11 الف و ورق 117 ب ؛ شد الازار ص 247 ؛ حبيب السير چاپ خيام ج 2 ص 330 ؛ كشف الظنون چاپ دوم ج 1 : 196 و ج 2 : 1131 ؛ آثار العجم فرصت ص 461 ؛ طرائق الحقائق ج 2 ص 287 ؛ فارسنامهء ناصرى ج 2 ص 147 و 157 . - سال 606 ه . مطابق 1209 م . ( ماسينيون ص 277 ) .