مشترك آيد « 1 » مشاهده بيند « 2 » . دوّم خيالست ، و آن خزينهء « 3 » حس مشتركست كه درو جمله صورتها بماند « 4 » ، و جاى او در جزو بازپسين تجويف اول « 5 » است . سوم « 6 » و هم است ، و آن قوّتيست كه « 7 » حكم كند بر محسوسات بچيزهاى نامحسوس ، و به دو حكم كند گوسفند كه گرگ دشمن اوست و ازو ببايد گريخت « 8 » . و اين و هم جز حواسّ را متابعت نكند . و با عقل در معقولات منازعت نمايد ، و برهان را « 9 » مسلّم دارد و نتيجه را انكار كند . زيرا كه قوّتى « 10 » جرمانيست ، و جاى اين قوّت « 11 » تجويف ميانين است . چهارم متخيّله است ، و آن قوّتيست كه تركيب و تفصيل صور و احكام كند ، و او جانورى را تصوير كند اندامهاش از يكديگر جدا شده ، و جانورى را از « 12 » اعضاى جانورانى مختلف تركيب كند ، و پيوسته در حركت « 13 » باشد و آرام نگيرد ، نه در خواب و نه در بيدارى ، و محاكات احوال مزاج كند و از چيزى و محاكات خبرهاى عقل كند « 14 » و بضدّ و « 15 » شبيه و مجاور او رود « 16 » . اگر اين قوّت نبودى « 17 » ما فكرت « 18 » نتوانستمانى كردن . و اين را چون عقل استعمال كند « متفكّره » « 19 » خوانند ، و اگر نه « متخيّله » ، و جاى او آخر تجويف ميانين است . پنجم حافظه است ، و آن « 20 » قوّتيست در تجويف آخر دماغ ، و او خزانهء و هم است ،
هامش
( 1 ) آيد : اندF( 2 ) بيند : ببينندF( 3 ) خزينه : خزانهSH( 4 ) بماند : نماندF( 5 ) تجويف اول : -F( 6 ) سوم : سيمSH( 7 ) كه : + آنSH( 8 ) گريخت : -H( 9 ) و برهان را : برهان راS( 10 ) قوتى : قوتH( 11 ) قوت : + درSH( 12 ) از : -SH( 13 ) حركت :
حركاتf( 14 ) و محاكات خبرهاى عقل كند : -HF( 15 ) و بضد و : خبر بصرf( 16 ) رود :
مىرودHبرودS( 17 ) اگر اين قوت نبودى : و اگر نه اين بودىHو اگر نه اين قوت بودىS( 18 ) فكرت : فكرH( 19 ) متفكره : مفكرهHT( 20 ) و آن : و اوSH