انبياء / 35 ، 54 ، 110 ، 616 نيز ر . ك : نبى
انصار / 62 ياران ، گروهى از مردم مدينه كه در هجرت رسول ( ص ) از مكّه به مدينه او را يارى كردند .
اولياء / 110 نيز ر . ك : ولىّ
اهل اسلام / 596 نيز ر . ك : مسلمانان
اهل اعتزال / 151 فرقهاى بودهاند از فرق اسلامى ، مشهور به معتزله ، كه به روزگار بنى اميه ظهور كردند و پسندهاى عقلى را در كلام اسلامى وارد ساختند . مؤسس آنها واحل بن عطا بود . اين فرقه اسباب ترقى و تعالى علوم و فلسفه را در تمدن اسلامى فراهم آوردند . عقيده به المنزلة بين المنزلتين ، نفى جسميت و نفى رؤيت حق تعالى ، عدل الهى و اختيار بنده از اصول آراء آنان بود . معتزله داراى فرقههاى مختلف بودند ، و علاوه بر فرقههاى عديده ، بسيارى از متفكران و عقليون بدون آنكه معتزلى بوده باشند ، برخى از آراء اهل اعتزال را پذيرفته بودند .
براى آگاهى بيشتر ر . ك : عبد الجبار همدانى ، فرق و طبقات المعتزلة ، الفرق و التواريخ ، خطّى
b
87 ، شهفور اسفراينى التبصير فى الدين ، صص 60 - 84 ، شهرستانى ، الملل و النحل 33 - 34 .
اهل بدعت / 360
اهل توحيد / 283 ، 441
اهل جبر / 71 فرقهاى از فرق اسلامى است مشهور به جبريه ، كه بنده را در جميع افعال و اعمالش بىاختيار مىدانند و اساسا بنده را قادر به فعلش نمىشناسند . اين فرقه در تمدن اسلام در مقابل فرقهء قدريه قرار داشتهاند . براى اطلاع بيشتر ر . ك : شهفور اسفراينى ، التبصير ، صص 25 - 29 ، تهانوى ، كشاف 1 / 200 .
اهل حقيقت / 417
اهل دوزخ / 43
اهل روم / 588
اهل سنّت / 13 ، 71 ، 207 ، 219 ، 225 ، 291 ، 360 ، 517 ، - و جماعت 70
اهل طريقت / 231 ، 447
اهل قدر / 71 فرقهاى از فرق اسلامى است در مقابل جبريه ، يا اهل جبر ، كه انسان را در اعمال و كردارش حرّ و مختار و آزاد مىدانند . معتزله از جملهء قدريه بوده و به حريت انسان اعتقاد داشتهاند . اين عقيده نيز در تاريخ اسلام توسط متعصبان و اشاعره و جبريه تضعيف شده ، هرچند كه بسيارى از پيروان ديگر فرق به اختيار و حريت بنده ، به اشكال و انواع مختلف قايل شدهاند . حديث « القدرية مجوس هذه الامّة » بزرگترين حربه مخالفات قدريان در سركوب و هدم آنان بوده است . ر . ك : عبد الجبّار همدانى ، فرق و طبقات المعتزلة 184 .