آيد ، گفتند : سگ داند و كفشگر كه در انبان چيست .
( 268 ) گفتم كه كفرها بر اقسام است گوش دار : كفر ظاهر است ، و كفر نفس است ، و كفر قلب است . كفر نفس ، نسبت بابليس دارد ؛ و كفر قلب ، نسبت با محمّد دارد ؛ و كفر حقيقت ، نسبت با خدا دارد ؛ بعد از اين جمله خود ايمان باشد .
دريغا از دست خود كه گستاخى مىكنم به گفتن اين سخنان كه نه در اين جهان و نه در آن جهان گنجد ! امّا مىگويم هرچه بادا باد ! ! !
( 269 ) اكنون گوش دار : كفر اوّل كه ظاهر است كه خود همه عموم خلق را معلوم باشد كه چون نشانى و علامتى از علامات شرع ردّ كند يا تكذيب ، كافر باشد ؛ اين كفر ظاهر است . امّا كفر دوّم كه بنفس تعلّق دارد ؛ و نفس ، بت باشد كه « النّفس هى الصنم الأكبر » ؛ و بت ، خدايى كند .
« أَ فَرَأَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلهَهُ هَواهُ »
اين باشد . مگر كه ابراهيم - صلوات الرّحمن عليه - از اينجا گفت :
« وَ اجْنُبْنِي وَ بَنِيَّ أَنْ نَعْبُدَ الْأَصْنامَ »
. اين كفر بنفس تعلّق دارد كه خداى هواپرستان باشد ؛
هامش
( 2 - 3 ) ظاهر . . . قلب استA . . . Uنفس ظاهر است و كفر قلب است و كفر حقيقتI- -
( 3 ) نسبت . . . داردABPRSUرا نسبت با ابليس استH- -
( 3 - 5 ) قلب . . . دريغاAPRSUظاهر نسبت با محمد و كفر قلب نسبت دارد به حقيقت خداى و اين كفر از جملهء ايمان باشدBقلب . . . ازين خود جمله ايمان . . .
دريغاH- -
( 5 ) كهAPRSU - BH- - سخنانAPRSUسخنهاBH- -
( 5 - 6 ) نه . . . گنجدPRUدرين جهان و در . . . نگنجدABSدر جهان نمىگنجدH- -
( 6 ) هر . . . بادHPUآنچه باشد خود باشدABRS- -
( 7 ) كه خود همهAPSUخودB - Hخود همهR- -
( 8 ) معلوم . . . كندASباشد . . . كندBمعلوم . . .
كه نشانى . . . از اعلام شرع كنندHمعلوم . . . كه نشانى . . . كندPUمعلوم باشد هر كه نشانى . . .
كندR- - تكذيبAPSUتكذيب كندBHR- -
( 10 ) و بت خدايى كندAPSUو نفس به خدايى خود داند كهBو بت را خدايى كندHو بت هوا بود خدايى كندR- - سورهء 25 ( الفرقان ) آيهء 43 ك - -
( 11 ) اينAHPRSUاين معنىB- -
( 11 - 12 ) سورهء 14 ( ابراهيم ) آيهء 35 ك - -
( 12 ) پرستان باشدAPSUايشان باشدBپرستانستHپرستانR- -
( 1 - 12 )A . . . U - M- -