و حاصل آمدن ؛ معرفت محمّد كه خاصّ بر تو نيست عموم و شمول را آمده است كه
« لَقَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْ أَنْفُسِهِمْ »
.
( 78 ) بر اين مرد سالك شكر ، لازم و واجب آيد و شكر نتواند كرد ؛ از بهر وى شكر كنند . دريغا معرفت ربّ ، مرد را چندان معرفت خود دهد كه در آن معرفت نه عارف را شناسد و نه معروف را . مگر كه ابو بكر صدّيق - رضى اللّه عنه - از اينجا گفت :
« العجز عن درك الإدراك إدراك » يعنى معرفت و ادراك آن باشد كه همگى عارف را بخورد ، تا عارف ادراك نتواند كرد كه مدرك است يا نه .
( 79 ) « سبحان من لم يجعل للخلق سبيلا الى معرفته إلّا بالعجز عن معرفته » .
هر كس را راه ندادهاند به معرفت ذات بىچون او ، پس هر كه راه معرفت ذات او طلبد نفس حقيقت خود را آينهاى سازد و در آن آينه نگرد ، نفس محمّد - عليه السّلام - را بشناسد . پس از آن نفس محمّد را آينه سازد ، « و رأيت ربى ليلة المعراج فى أحسن
هامش
( 1 ) معرفت . . . آمدهHMمعرفت معرفت محمد خاص . . . شمول آمدهASمعرفت نفس محمد رسول اللّه خاص . . . آمدهBكه خاص . . . شمول آمدهPUو معرفت رسول اللّه خاص و عام شامل آمدهR- - است كهAHMPSUكه او خاص بر تو شاملتر آمده استBكه او خاص بر تو شاملتر و كاملتر آمده استR- -
( 2 ) سورهء 3 ( آل عمران ) آيهء 164 م - -
( 3 ) بر اين . . . آيدBMبريد . . . شكر واجب آيدAPSUبرين . . . سالك را . . . آيدHآنكه بر مرد . . . شكر واجب شودR- - كرد ازAHMPSUكردن ازBكرد اما ازR- -
( 4 ) خودA . . . U - M- - آنA . . . U - B- -
( 4 - 5 ) معرفت . . . كهASچنان مستغرق معروف شود كهBHمعرفت را . . . باشدMPRU- -
( 7 ) تا . . . مدركAPSUتا عارف فرق نتواند كردن كه مدركBHتا . . . كردن كه عارفMو نيست كند تا . . . مدركR- -
( 9 ) هر . . . كهABMهيچ كس . . . اوHهر . . . دادند به معرفت . . . اوPSUاى عزيز هيچكس راه معرفت ذات خداى تعالى نداند بردR- -
( 9 - 10 ) ذات او . . . خودBاو . . . خودAMPSUذات طلبد او . . . نفس و حقيقت خودHاو . . . حقيقت نفس خودR- -
( 11 ) نفس . . . سازدA . . . U - R- -