تا ايشان را سوى رضاى خداى دليل باشد يا نه ناچار گويد روا باشد و او را گويم آن رسول اندر روزگار خويش حاضران را كه بزمانهء وى بودند راه نمود چون او ازين عالم بشد پس حالا خلق بىدليل بازماندهاند « 1 » ، و اگر جواب آن دهد كتاب خداى تعالى دليل خلق است گويمش كتاب بىگوينده سخن نگويد ، و اگر گويد كتاب بىبيانكننده بسنده « 2 » باشد قول خداى تعالى را ردّ كرده باشد چنان كه گفت قوله تعالى :
وَ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ
« 3 »
لِلنَّاسِ ما نُزِّلَ إِلَيْهِمْ وَ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ
هميگويد فرستاديم بسوى تو قرآن را تا تو بيان كنى مردمان را آنچه فرو فرستاديم سوى ايشان تا مگر ايشان انديشه كنند ، پس گويم آن انديشه از براى آن فرمايد كردن تا بدانى كه چون بروزگار رسول عليه السّلام بيان كنندهء كتاب بود امروز نيز همان ببايد ، و خداى تعالى مر رسول را بفرمود تا كتاب را بر خلق بخواند به دو رنگ « 4 » يعنى بروزگار خويش بخوان و بديشان بده كتاب را تا بخوانند چنان كه گفت قوله تعالى :
وَ قُرْآناً فَرَقْناهُ لِتَقْرَأَهُ عَلَى النَّاسِ عَلى مُكْثٍ
« 5 » پس اكنون دو رنگى « 4 » برآمده است بايد كه يكى بفرمان رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله باشد كه بر ما خواند و آن خواندن آن باشد كه ما را معنى آن معلوم كند .
اگر گويد كه خبر است از رسول صلّى اللّه عليه و آله كه گفت :
إنّما اصحابى كالنّجوم بايّهم اقتديتم اهتديتم هميگويد ياران من چون ستارگانند بهر كدام از ايشان كه راه جويند راه يابند ،
هامش
( 1 ) جملهء استفهاميه است .
( 2 ) نخ : پسنده ، ( غ ظ ) .
( 3 ) نخ : التبين ، ( غ ) .
سوره 16 آيه 46 .
( 4 ) شايد درنگ باعتبار مكث ( ؟ )
( 5 ) سوره 17 آيه 107