روا باشد كه با وجود و حضور سيّد انبيا تأويل آيات متشابهات كردندى « 1 » و اگر آن ميخواهد كه رسول در مصالح با ايشان مشورت كردى ؛ درست است ، پس خواجه اهل مشورت را از ناقدان بازنمىشناسد و اين لفظ اجرا كردن از بىادبى و بىعلمى باشد و آنچه لازم است در اين اجرا زبان عقل بيان مىكند .
و آنچه حوالت كرده است كه « بنياد دين ايشان نهادند » از چنين لفظ موهم « 2 » اگر احتراز كرده بودى ؛ شايستى ، كه اتّفاق همهء مسلمانان است كه بنياد دين و قاعدهء اسلام بارى تعالى نهاده است قال تعالى :
إِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلامُ
« 3 » ، و حوالت دين و شريعت به غير خداى تعالى كردن از غايت جهل و نادانى باشد و درين اطلاق كفر محض لازم است .
امّا آنچه حوالت باجماع كرده است ، شيعهء اصوليّه اجماع را منكر نباشند و يكى « 4 » از چهار حجّت خود اجماع طايفهء محقّه است امّا فرق ميان حقّ و باطل در عقليّات به نظر در دليل توان دانستن ، و چون مصنّف دعوى علم اخبار « 5 » و آثار كند بايد كه انكار نكند كه روز سقيفه كه مهاجر و انصار تقرير امامت ميكردند بو بكر و عمر در مسجد رسول بهم « 6 » بودند مغيره درآمد و گفت : چه خواهى كردن « 7 » ؟ - عمر گفت : ننتظر هذا الشّابّ حتّى نبايعه ، گوش بعلى « 8 » ميداريم تا بر وى بيعت كنيم مغيره كه او را « أدهى العرب » گفتندى گفت : زنهار بر على « 9 » بيعت مكنى « 10 » و ديگرى را اختيار كنى « 11 » كه كفايت است رسالت در بنى هاشم تا ايشان بسقيفه رفتند و بر بو بكر
هامش
( 1 ) - ث : « با وجود حضرت رسالت تأويل آيات متشابهات نكردندى » م ب : « بكردى » .
( 2 ) - ح س : « از چنين لفظ و كفرهم » .
( 3 ) - صدر آيهء 19 سورهء آل عمران .
( 4 ) - « و يكى » آخرين كلمهء موجود از نسخهء عالم ربانى ميرزا محمد سامرّائى - قدّس سرّه - است و بعبارت واضحتر آخرين عبارت آن نسخه اين است : « اما آنچه حواله كرده است باجماع ، شيعهء اصوليه اجماع را منكر نباشند و يكى » چنان كه در مقدّمهء نقض و تعليقات آن كه كتاب جداگانهء مستقلى است بتفصيل ياد كردهايم ( رجوع شود بص 92 ) .
( 5 ) - م : « باخبار » .
( 6 ) - ب م : « با هم » .
( 7 ) - ح س : « خواهيد كردن » و متن مطابق اصطلاح و تعبير زمان تأليف نقض است چنان كه در تعليقهء 31 بتفصيل مذكور است .
( 8 ) - ع : « گوش على » ح : « گوش على را » .
( 9 ) - م ب : « زنهار كه با على » .
( 10 ) - ث م ب ح : « مكنيد » .
( 11 ) - م ب ح :
« كنيد » و اين هردو تعبير در نسخهء ع مطابق اصطلاح زمان تأليف نقض است .