نمود ، و بر بيش از ششصد هزار حديث دست يافت كه از ميان آنها تنها چهار هزار حديث را معتبر دانست . ( وفيات الاعيان ، ج 4 ص 88 )
ص 474 س 19 : اول اسماعيليّه
اسماعيليّه گروهى از شيعه مىباشند كه پس از امام جعفر صادق - عليه السلام - به امامت فرزندش اسماعيل معتقد شدند ، و با اينكه اسماعيل در زمان حيات امام صادق از دنيا رفته بود ولى آنان امامت او را به وجوه مختلف تفسير كردند ، برخى مرگ او را ظاهرى دانسته و به حيات او معتقد شدند و او را مهدى موعود دانستند .
برخى مرگ او را حقيقى دانستند ولى گفتند امامت حق اسماعيل بود و با مرگ او به فرزندش محمد منتقل گرديد ، و گروهى نيز گفتند اگر چه اسماعيل در حيات پدر درگذشت ولى در عين حال او امام بوده . و امامت از وى به فرزندش محمد و اعقاب او منتقل شده است ، فرقه اوّل و دوّم پس از اندك زمانى منقرض شدند ، ولى فرقه سوّم تا كنون باقى ماند ، و انشعاباتى نيز پيدا كردهاند كه از جمله آنها : باطنيه ، مستعليه ، نزاريه و دروزيه مىباشند . ( فرق الشيعة ، ص 79 ، ملل و نحل شهرستانى ، ج 1 ص 191 ، الفصول المختاره ، ص 305 ، شيعه در اسلام ، ص 35 - 39 ، تاريخ شيعه تا قرن چهارم ، ص 221 - 234 )
ص 475 س 2 : دوّم غلات
كلمهء غلات جمع غالى به معنى گزافهگويى است ، آنان فرقههايى از شيعه مىباشند كه دربارهء ائمه معصومين - عليهم السلام - به افراط گراييده و نسبت الوهيت و ربوبيت به آنان دادهاند ، و ائمه اهل بيت - عليهم السلام - با شدّت تمام با آنان مخالفت نمودهاند ، و بزرگان علماى اماميّه نيز آنان را محكوم به كفر و خارج از اسلام دانستهاند . چنان كه محقق طوسى پس از اشاره به فرقههايى كه در كتب فرق و مقالات براى شيعه نقل كردهاند گفته است : « لكن بعض هذه الفرق خارجون عن
گوهر مراد ( فارسى ) — صفحة 728
مساهمون: عبد الرزاق اللاهيجي
ص٧٢٨